فصل [ 19 ] : در آداب جنگ
خداوند به گردهم آمدن و همكارى با يكديگر در زمان جنگ فرمان داده و فرموده است : وَ قاتِلُوا الْمُشْرِكِينَ كَافَّةً كَما يُقاتِلُونَكُمْ كَافَّةً « 1 » . مهلب بن ابى صفره مىگفت : آنكه تشويق كند و برانگيزاند ، از هزار پيكارگر برتر است . او سپس اين آيات را مىخواند : يا أَيُّهَا النَّبِيُّ حَرِّضِ الْمُؤْمِنِينَ عَلَى الْقِتالِ « 2 » و فَقاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ لا تُكَلَّفُ إِلَّا نَفْسَكَ وَ حَرِّضِ الْمُؤْمِنِينَ عَسَى اللَّهُ أَنْ يَكُفَّ بَأْسَ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ اللَّهُ أَشَدُّ بَأْساً وَ أَشَدُّ تَنْكِيلًا « 3 » . خداوند آداب پيكار را در اين كلام خود گردآورده است : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا لَقِيتُمْ فِئَةً فَاثْبُتُوا وَ اذْكُرُوا اللَّهَ كَثِيراً لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ * وَ أَطِيعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ لا تَنازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَ تَذْهَبَ رِيحُكُمْ وَ اصْبِرُوا إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ « 4 » . خداوند در اين آيهها نخست به پايدارى در هنگام رويارويى با دشمن ، سپس به ياد خدا كه مايهء نازل شدن پيروزى است ، آنگاه به فرمان بردن از خدا يعنى كارى كه در همه حال بايد بدان عمل كرد و پس از آن به فرمان بردن از فرمانروايى ، كه اگر دستاوردى داشته باشد از آن تو نيز هست و اگر بىبهره باشد تو نيز زيان كنى ، فرمان داده ، سپس از كشمكش ، كه به اختلاف و از ميان رفتن قدرت و تباه شدن تلاشها مىانجامد ، نهى كرده و سرانجام به صبر كه كليد پيروزى است فرمان داده است . هركس هم اين آداب شايسته را در جنگ به كار گيرد