بصره بازگشت به مسجد اين شهر درآمد و مردم بالاپوشهاى خويش را فرش كردند تا بر آنها قدم گذارد . آنان او را دعا مىكردند و ستايش مىگفتند . پس به يكى از ياران خود نگريست و گفت : لِمِثْلِ هذا فَلْيَعْمَلِ الْعامِلُونَ . « 1 »
فصل [ 11 ] : ميانهروى
خداوند فرموده است : وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنا خَزائِنُهُ وَ ما نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ « 2 » و وَ لَوْ بَسَطَ اللَّهُ الرِّزْقَ لِعِبادِهِ لَبَغَوْا فِي الْأَرْضِ وَ لكِنْ يُنَزِّلُ بِقَدَرٍ ما يَشاءُ « 3 » . روزى عبد الملك بن مروان از همنشينان خويش پرسيد : چه كسى توانمندترين شاعر است ؟ گفتند : همان كه گفته است :
امّا عبد الملك گفت : ليكن سخن خداوند راستتر و نكوتر است كه گفته است : وَ الَّذِينَ إِذا أَنْفَقُوا لَمْ يُسْرِفُوا وَ لَمْ يَقْتُرُوا وَ كانَ بَيْنَ ذلِكَ قَواماً « 5 » . روزى عبد الملك به عمر بن عبد العزيز گفت : اى ابو حفص ، چگونه خرج مىكنى ؟ گفت : اى امير مؤمنان ، نيكى راه ميانه است ، گفت : چگونه ؟ گفت : خداوند مىفرمايد : وَ الَّذِينَ إِذا أَنْفَقُوا لَمْ يُسْرِفُوا وَ لَمْ يَقْتُرُوا وَ كانَ بَيْنَ ذلِكَ قَواماً « 6 » . از كسى دربارهء ميانهروى پرسيدند : گفت : همان است كه خداوند مىفرمايد : وَ لا تَجْعَلْ يَدَكَ مَغْلُولَةً إِلى عُنُقِكَ وَ لا تَبْسُطْها كُلَّ الْبَسْطِ « 7 » . اين ادب نه فقط در انفاق بلكه در هر كار ديگرى هم كه ميانهروى را برمىتابد و افراط را برنمىتابد پسنديده است . مگر نشنيدهايد كه