عمر بن عبد العزيز گفته است : هيچ نشده است كه خداوند به بندهاى نعمتى دهد و سپس آن را از وى بستاند و در عوض به او صبر دهد و اين عوض كه به او داده است از آنچه از او ستانده بهتر نباشد . وى سپس اين آيه را تلاوت كرد : إِنَّما يُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِسابٍ « 1 » . ديگرى گفته است : خدا براى هرگونه پاداش و ثوابى حسابى مشخص و حدى معين قرار داده است مگر براى صبر ؛ چرا كه او پاداش صبر را بىحساب قرار داده ، آنجا كه فرموده است : إِنَّما يُوَفَّى الصَّابِرُونَ أَجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِسابٍ « 2 » . گويند : در حالىكه ابن عباس در راه سفر بود خبر مرگ يكى از فرزندانش را به او دادند . وى انا للّه گفت و سپس افزود : صبر در برابر حكم خداوند . آنگاه از مركب به زير آمد و دو ركعت نماز گزارد و دوباره بر مركب نشست . سپس گفت : ما آنچه را خداوند فرموده بود انجام داديم . مقصود او اين سخن خداوند بود كه فرموده است : وَ اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ . « 3 » ضحاك « 4 » دربارهء آيهء إِنَّهُ مَنْ يَتَّقِ وَ يَصْبِرْ فَإِنَّ اللَّهَ لا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ « 5 » گفته است : از زنا مىپرهيزيم و بر بىهمسرى شكيبايى مىكنيم .
فصل [ 3 ] : سپاسگزارى
خداوند فرموده است : نِعْمَةً مِنْ عِنْدِنا كَذلِكَ نَجْزِي مَنْ شَكَرَ « 6 » ، اعْمَلُوا آلَ داوُدَ شُكْراً وَ قَلِيلٌ مِنْ عِبادِيَ الشَّكُورُ « 7 » ، ما يَفْعَلُ اللَّهُ بِعَذابِكُمْ إِنْ شَكَرْتُمْ وَ آمَنْتُمْ « 8 » ، وَ اشْكُرُوا