عنه » يعنى از او برگشت . بنابراين وجه تقريب در تفسير « مناص » به « فرار » آن است كه آن كس كه فرار مىكند در پى گريزگاه و پناهگاهى است . ]
150 - دسر :
نافع بن ازرق از معنى اين كلام خداوند - تعالى - پرسيد : « و دسر » .
ابن عباس گفت : « الدّسر ، الذى تخزر به السفينه » ( دسر چيزى است كه اجزاى كشتى به وسيله آن به يكديگر پيوند داده مىشود ) . چون ابن ازرق از او پرسيد : آيا عرب با اين مفهوم آشناست ، گفت : آرى ، آيا نشنيدهاى كه شاعر مىگويد :
سفينة نوتىّ قد أحكم صنعها * منحّته الألواح منسوجة الدّسر
يعنى : كشتى ملوانى كه محكم ساخته شده ، چوبهاى آن خوب تراشيده شده و ميخهايش آنها را به هم بافته است .
[ اين كلمه در آيهء قمر / 13 ، دربارهء كشتى نوح ، آمده است :
« وَ حَمَلْناهُ عَلى ذاتِ أَلْواحٍ وَ دُسُرٍ * تَجْرِي بِأَعْيُنِنا جَزاءً لِمَنْ كانَ كُفِرَ * وَ لَقَدْ تَرَكْناها آيَةً فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ »
. يعنى : او را بر آن كشتى كه تختهها و ميخها داشت سوار كرديم * در پرتو نگاه عنايت ما روان شد تا سزايى براى كسانى گردد كه كافر شدند * و هر آينه آن كشتى را نشانهاى قرار داديم ، پس آيا كسى هست كه پند گيرد ؟
اين كلمه ، به صيغه و مادّه ، تنها يك بار در قرآن آمده است .
تفسير « دسر » به آنچه كشتى به وسيلهء آن به هم بافته مىشود ، شرحى است نيازمند روشنگرى و توضيح بيشتر كه بيت شاهد نمىتواند آن را بر آورده سازد . راغب كلمه « دسر » در اين آيه را به معنى « مسامير » ( ميخها ) جمع « مسمار » مىداند و مىگويد :
اصل « دسر » راندن شديد و همراه با قهر است . گفته مىشود : « دسره بالرمح » ( او را به نيزه پيش راند ) ، و « رجل مدسر » ( كسى كه به نيزه رانده شده است ) ، چنان كه مىگوييد : « مطعن » ( كسى كه ضربت نيزه به او رسيده ) . « 160 »
ابن اثير نيز در ذيل حديث [ امام ] على [ عليه السّلام ] « رفعها به غير عمد يدعمها و لا دسار ينتظمها » ( آسمان را بىهيچ ستونى كه نگاه دارد و بىهيچ ميخى كه به هم استوار سازد
هامش
( 160 ) ر ك : المفردات .