اين مادّه از آن انفكاك نمىپذيرد ؛ خواه در « سوىّ » به معنى معتدل و راست ؛ و خواه در « استواء » به معنى اعتدال ، و يا به معنى تعادل ، در صورتى كه استواء از طرفين برقرار باشد .
البتّه به رغم اين مطلب ، غالبا كلمهء « عدل » در احكام و مقولههايى از اين قبيل ، كلمه « سوىّ » در اعتدال و استقامت ، و « سواء » در تساوى ، تعادل و تكافؤ به كار مىرود . « 54 » ]
56 - الفلك المشحون :
نافع از معنى اين كلام خداوند - تعالى - پرسيد :
« الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ »
.
ابن عباس گفت : « اسفينة الموقرة الممتلئة » ( كشتى پر و شكوهمند ) ، و آنگاه به شعر عبيد بن ابرص استشهاد كرد :
شحنّا ارضهم بالخيل حتّى * تركناهم أذلّ من الضّراط
يعنى : سرزمين آنان را از اسبان مهاجم آكنديم و آنان را خوارتر از بادى ساختيم كه از شكم خارج شود .
اين دو كلمه در آيات ذيل تكرار شده است :
شعراء / 119 ، دربارهء نوح :
« فَأَنْجَيْناهُ وَ مَنْ مَعَهُ فِي الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ »
؛ صافات / 140 :
« وَ إِنَّ يُونُسَ لَمِنَ الْمُرْسَلِينَ * إِذْ أَبَقَ إِلَى الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ »
؛ يس / 41 :
« وَ آيَةٌ لَهُمْ أَنَّا حَمَلْنا ذُرِّيَّتَهُمْ فِي الْفُلْكِ الْمَشْحُونِ »
.
به ترتيب يعنى :
- ما او و همراهانش را در كشتيى پر نجات داديم ؛ - يونس از رسولان بود ، آنجا كه به آن كشتى پر گريخت ؛ - اين آيتى براى آنان است كه ما نياكانشان را در آن كشتى انباشته شده سوار كرديم .
علاوه بر اين آيات ، كلمه « فلك » به معنى كشتى در 20 آيهء ديگر ، دربارهء كشتى نوح و نيز كشتيهايى كه خداوند براى ما مسخّر ساخته و در دريا حركت مىكند تكرار شده ، و همچنين كلمه « فلك » در دو آيه انبياء / 33 و يس / 40
« كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ »
( هر كدام در مدارى در چرخش است ) آمده است .
امّا كلمهء « مشحون » تنها همراه با فلك و در همان سه آيهاى كه گذشت آمده است .
هامش
( 54 ) براى اطلاع بيشتر مراجعه كنيد به : ابو هلال عسكرى ، الفروق اللغويه ؛ راغب ، المفردات ، مادههاى « سوى » و « عدل » .