أشتات و شتّى
اين دو كلمه از يك مادهاند و « شتّ » و « شتات » در لغت به معنى تفرّق و اختلاف است . اين ماده پنج بار در قرآن كريم به كار رفته كه سه مورد آن به صيغه « شتّى » است : طه / 53 : وَ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَخْرَجْنا بِهِ أَزْواجاً مِنْ نَباتٍ شَتَّى - « و از آسمان آبى فرو فرستاد و بدان وسيله زوجهايى از گياهان مختلف پديد آورديم » . ليل / 4 : إِنَّ سَعْيَكُمْ لَشَتَّى - « به راههاى مختلف مىرويد » . حشر / 14 : تَحْسَبُهُمْ جَمِيعاً وَ قُلُوبُهُمْ شَتَّى - « آنان را گرد هم آمده مىپندارى ، در حالى كه دلهايشان از هم پراكنده است » . معنايى كه سياق اين آيات براى كلمهء « شتّى » ارائه مىدهد « اختلاف » ( ناهمگونى ) در برابر « أئتلاف » ( همگونى ) است . در حالى كه سياق آياتى كه كلمهء « أشتات » در آنها آمده بر اين گواهى مىدهد كه معنى اين كلمه « تفرّق » و پراكندگى ، در برابر « تجمّع » و گرد هم آمدن است : زلزله / 6 : يَوْمَئِذٍ يَصْدُرُ النَّاسُ أَشْتاتاً لِيُرَوْا أَعْمالَهُمْ - « در آن روز مردم پراكنده از يكديگر از خاك بر مىخيزند تا اعمالشان به آنها نشان داده شود » . نور / 61 : لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَنْ تَأْكُلُوا جَمِيعاً أَوْ أَشْتاتاً - « و بر شما ايرادى نيست كه با هم بخوريد يا پراكنده از هم » .