1 - ولايتداران نخستين عباسى
انقلاب عباسيان موجب دگرگونى جهانبينى و توازن سياسى درون خلافت گرديد ، خلافتى كه در گذشته سياست عربى امويان كه صبغهء ملى داشت بر آن غالب بوده است . با انتقال تختگاه خلافت از شام به عراق ، شتاب در اقتباس شيوههاى ادارى و رسوم حكومتى ايرانيان ، و وابستگى خلفاى نخستين عباسى به پاسداران خراسانى خود كه ابناء الدوله خوانده مىشدند ، خراسان و مشرق پيوند سياسى و اقتصادى بسيار نزديكى با سرزمينهاى مركزى خلافت پيدا كردند . با اينهمه جابجايى دودمان فرمانروا تأثير چندانى بر مسايل داخلى سيستان نگذاشت . اختلافات قبيلهاى كوچنشينان عرب از ميان نرفت . جنبشهاى انقلابى سياسى - دينى همچنان اوضاع بيرون شهر را آشفته مىداشت . خواه اين جنبشها خاستگاه شيعى يا خارجى داشتند ، يا ملهم از جريانهايى بودند كه گرايشهاى ايراندوستانه داشتند ، مانند جريان نومزدكى ، از ژرفاى دل گرايش بدان داشتند كه به بيان ناخرسندى روستاييان ايرانى از اربابان عرب و طبقات دهقان ايرانى كه آيين تازهء اسلام را پذيرفته بودند و با تازيان آرمان مشتركى يافته بودند بپردازند . « 1 »
پاورقی
( 1 ) - مقايسه كنيد باG . H . Sadighi , les mouvments religieux iranien sau IIe , PP . 42 - 3 , 47 and Passim and Barthold , Turkistan down-