4 . در سؤالى كه احمد بن اسحق بن سعد اشعرى از امام عسكرى عليه السّلام پرسيده آمده است : « . . . از خضر و ذو القرنين چه سنتى در مورد آن حضرت جارى مىشود ؟ » امام عليه السّلام در جواب فرموده است : « به درازا كشيدن غيبت ، اى احمد ! . . . » « 1 » 5 . حنّان بن سدير به نقل از پدرش از امام صادق عليه السّلام نقل مىكند كه فرمود : « قائم ما غيبتى دارد كه طولانى مىشود . » عرض كردم : « يابن رسول اللّه ! علت آن چيست ؟ » فرمود : « خداوند نمىخواهد اين امر انجام شود مگر اينكه تمام سنتهايى را كه پيامبران در غيبتهايشان داشتهاند ، در اين غيبت قرار دهد و اى سدير ! - بنابراين بايد تمام مدت مجموع غيبتهاى پيامبران ، در اين غيبت وجود داشته باشد . خداوند مىفرمايد : لَتَرْكَبُنَّ طَبَقاً عَنْ طَبَقٍ « 2 » « مرحلهاى پس از مرحلهء ديگر را سير خواهيد كرد » مقصود اين است كه سنتهاى گذشتگان در مورد شما جارى خواهد شد . » « 3 »
الشموس المضيئة في الغيبة والظهور والرجعة (ظهور نور) (فارسى) — صفحه 150
پدیدآورندگان: الشيخ علي سعادت پرور (پهلوانى تهرانى)
ص۱۵۰
آنچه از مجموع اين روايات به دست مىآيد اين است كه سنتهايى از سنن پيامبران عليهم السّلام دربارهء حضرت حجت عليه السّلام جارى مىشود و آن حضرت در بعضى مسائل و وقايع با آنها مشابهتى دارد . علت اين مطلب براى ما روشن نيست و فقط شايد بتوان گفت كه اين سنتها ، نشانهها و اشارههايى بر امامت و ولايت آن حضرت است تا اينكه پيروان حق و طرفداران خط هدايت ، راه را گم نكنند . چنان كه روايت هشتم از باب سوم شاهد خوبى بر درستى اين احتمال است .
امّا روايت اول و پنجم در صدد بيان مطلب ديگرى است و آن مطلب - احتمالا - اين است كه غيبتهاى پيامبران براى آزمايش امّتشان بوده است و مقدار طولانى شدن دورهء آزمايش هر امت بر حسب نقص و كمال عقلى و ايمان و اقبال و توجه آنان به فطرت توحيدى خودشان است و از آنجا كه امت پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلّم ، از اين جهات ، كاملترين امتها هستند ، هم در زمان خود پيامبر و هم در زمان جانشينان ايشان به قدر
پاورقی
( 1 ) . اثبات الهداة ، ج 3 ، ص 479 ، روايت 180 .
( 2 ) . انشقاق : 19 .
( 3 ) . اثبات الهداة ، ج 3 ، ص 486 ، روايت 212 .