در اين دوره ، دوباره وظيفهء قديمى ايرانيان به عنوان حافظ و نگهبان فرهنگ شرق نزديك ، در قلب آسيا ، به عهدهء ايشان محول گشت . اين وظيفه عبارت از اقدامات نظامى نبود ، بلكه به صورت يك فعاليت وسيع تبليغاتى اسلامى در ميان تركها ، البته با حمايت پىگير طاهريان ، تحقق پذيرفت : بدين ترتيب كه به تدريج و بدون اعمال زور موفق شدند اديان بودا و مانى و مسيحيّت ( نسطورى ) را ، از ميدان برانند و به جاى آن اسلام را جايگزين كنند « 1 » . از اين راه قبل از هر چيز ، تركهاى آسياى ميانه و همچنين قبايل مشرق ايران كه هنوز در آنجا در قلمرو وسيعى زندگى مىكردند ، با فرهنگ و تمدن اسلامى آسياى نزديك پيوند يافتند .
اين واقعهء « زمانساز » اهميت تاريخ جهانى دارد و تكامل و پيشرفت قارهء آسيا را تا به امروز تحت تأثير قرار داده است .
پاورقی
( 1 ) - رجوع كنيد به :Barthold , Vorl . 56 f .