بتمرة
هر كه مسرت بدل بنده مؤمن رساند اگر چه بدان خرمايى باشد ، ابراهيم ادهم گفته كه سايلان چه نيكو مرد مانند بدر خانهء ما مىآيند كه هيچ داريد كه براى شما بر - داريم و پيش از شما توشه راه شما كنيم و براى شما بقيامت بريم و ذخيره بهشت كنيم ، و از ابو عبد اللَّه عليه السّلام منقول است كه
ان اللَّه تبارك و تعالى يقول ما من شيء الا و قد وكلت من يقبضه الا الصدقة فانى اتلقفها بيدي تلقفا حتى ان الرجل يتصدق و المرأة لتصدق بتمرة او بشق تمرة فاربيها له كما يربى الرجل فلوه و فصيله فيلقانى يوم القيامة و هى مثل جبل احد
يعنى حق سبحانه ميفرمايد كه هيچ چيزى نيست مگر كه غير خود را وكيل گردانيدهام كه قبض آن كند الاصدقه كه من او را فرا ميگيرم و كسى را در آن وكيل نميگردانم تا آنكه اگر مردى و زنى بتمره اى يا نصف تمره اى صدقه كند من او را پرورم هم چنان كه شخصى كره اسب و شتر بچهء خود را پرورد و چون روز قيامت به من رسد آن صدقه مانند كوه احد باشد ، و بعد از نهى حقتعالى حبيب خود را از قهر و زجر سائل و يتيم به او أمر ميفرمايد كه :
( 11 ) - * ( وَأَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ ) * و اما بنعمت پروردگار خود كه آن نعم مذكوره است از عطا بر وجه رضا و ايواء و هدايت و اغناء يا جميع نعماء * ( فَحَدِّثْ ) * پس حديث كن يعنى آن را به بندگان من اعلام نماى و افشاى آن كن كه تحدث بنعم شكر منعم است و اخفاى آن مظنهء كفران نعمت ، و در حديث آمده كه
من لم يشكر الناس لم يشكر اللَّه ، و من لم يشكر القليل لم يشكر الكثير ، و التحدث بنعم اللَّه شكر و تركه كفر
يعني هر كه شكر مردمان نگويد شكر خدا نكند و هر كه بر اندك شكر نكند بر بسيار نيز شكر نخواهد كرد و سخن كردن بنعمت خدا يعنى اظهار آن كردن شكر است و ترك تحدث آن نمودن كفرانست ، مجاهد گفته كه مراد بنعمت نبوتست كه اعظم نعمست و تحدث به آن تبليغ آنست بهمهء خلقان ، و نزد كلبى نعمت قرآن است و تحدث نمودن آن تلاوت كردن آنست ، و مصدق معنى اولست قول صادق عليه السّلام كه
معناه فحدث بما اعطاك اللَّه و فضلك و رزقك و أحسن اليك فهداك
در فتوحات مذكور است كه نعمت چيزيست محبوب بالذات و منعم عليه در اغلب شكور مىباشد پس حق سبحانه حبيب خود را فرمود كه از نعمت من سخن گوى كه بندگان محتاجند و محتاج چون ذكر منعم شنود ميل كند به دو و او را دوست دارد يا به جهت تحدث بنعمت من خلق را دوست من گرداني كه من ايشان را دوست دارم .
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 280
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٢٨٠