پسر فوت نموده ، فعلا به قدر قيمت طلا به قيمت روز به همان وزن مىتواند از مال
پسرش بردارد يا نه ، وچون از زينت بودن بيرون رفته آيا خمس دارد ؟ .
ج - اگر منظور اين است كه طلا را قرض داده همان مقدار طلا طلبكار
است ومىتواند از تركه پسر وصول نمايد واگر منظور اين است كه طلا را فروخته
وقيمت طلا را به پسر خود قرض داده وشرط كرده كه به همان وزن طلا بخرد وبه أو
بدهد اين شرط مستلزم ربا وحرام است لكن در اين صورت نيز به مقدار پولى كه داده
طلبكار است ومىتواند از تركه پسر بردارد واما نسبت به خمس آن در صورتي كه
طلا قرض نداده بلكه فروخته وپولش را قرض داده با فرض ترقى قيمت از روزيكه
خريدارى شده ترقى قيمت ، ربح سال فروش است اگر در بين سال صرف در مؤنه
شود خمس ندارد واگر صرف در مؤنه نشود وسال بر آن ربح بگذرد خمس آن
واجب است .
س 104 - يك نفر خانهاى را رهن كرده به پول قرضى وبعد به تدريج قرض
مذكور را در مدت چند سال پرداخت نموده آيا به آن پول كه پرداخت شده خمس
تعلق مىگيرد يا خير ؟ توضيح اين كه شخص مذكور ، خانه لازم دارد وبايد با همان
پول ، بعد از تمام شدن مدت ، خانه ديگرى رهن كند يا مدت رهن خانه مذكور را
تمديد كند ؟ .
ج - در فرض سؤال ، تا زماني كه فك رهن نشده وپول در اختيار راهن
است خمس به آن تعلق نمىگيرد وبعد از فك رهن ، هر مقدار ، پول در همان سال ،
صرف مؤنه نشد ، بايد خمس آن را بدهد ولى اگر از ابتدأ ، پولى كه بابت رهن داده
از أرباح باشد وقرضى نباشد ، بعد از فك رهن ، خمس آن واجب است وفرقى
ندارد كه در سال فك رهن ، صرف مؤنه شود يا نه .
س 105 - مركبى كه از ربح كسب تهيه مىشود ، براي اين كه سوار شود به
تجارتخانه ، يا مزرعه يا دكان يا محل كار خود برود ، بدون آن كه جنس تجارت با آن
حمل نمايد ، خمسش واجب است يا نه ؟ .
ج - اگر ماشين يا موتور يا چرخ براي سواري شخصي مورد احتياج باشد ،
دادن خمس آن واجب نيست ، هر چند به محل كار خود با آن رفت وآمد كند .