امام عليه السّلام فرمود : اى سليمان ، خداى - عز و جل - مىفرمايد : « أَ وَ لا يَذْكُرُ الْإِنْسانُ أَنَّا خَلَقْناهُ مِنْ قَبْلُ وَ لَمْ يَكُ شَيْئاً « 1 » آيا انسان به خاطر نمىآورد كه ما پيش از اين او را آفريديم در حالىكه چيزى نبود ؟ ، وَ هُوَ الَّذِي يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ « 2 » او كسى است كه آفرينش را آغاز مىكند ، سپس آن را بازمىگرداند » ، بَدِيعُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ * « 3 » هستىبخش آسمانها و زمين اوست » ، يَزِيدُ فِي الْخَلْقِ ما يَشاءُ « 4 » ؛ او هرچه بخواهد در آفرينش مىافزايد » ، وَ بَدَأَ خَلْقَ الْإِنْسانِ مِنْ طِينٍ « 5 » ؛ و آفرينش انسان را از گل آغاز كرد » ، « وَ آخَرُونَ مُرْجَوْنَ لِأَمْرِ اللَّهِ إِمَّا يُعَذِّبُهُمْ وَ إِمَّا يَتُوبُ عَلَيْهِمْ « 6 » ؛ و گروهى ديگر ، به فرمان خدا واگذار شدهاند و كارشان با خداست ، يا آنها را مجازات مىكند ، يا توبهء آنان را مىپذيرد و « وَ ما يُعَمَّرُ مِنْ مُعَمَّرٍ وَ لا يُنْقَصُ مِنْ عُمُرِهِ إِلَّا فِي كِتابٍ « 7 » ؛ و هيچكس عمر طولانى نمىكند ، يا از عمرش كاسته نمىشود ، مگر اينكه در كتاب [ علم خداوند ] ثبت است . حال اى سليمان بگو كه [ باوجود اين آيات ، ] چگونه [ و چه چيزى از ] « بداء » را انكار مىكنى ؟ سليمان گفت : آيا از پدرانت دربارهء بداء روايتى دارى ؟ امام عليه السّلام فرمود : آرى . از ابو عبد اللّه [ امام صادق ] عليه السّلام روايت كردهام كه فرمود : « إنّ للّه - عزّ و جلّ - علمين ، علما مخزونا مكنونا لا يعلمه إلّا هو ، من ذلك يكون البداء ،
أعلام الهداية ( پيشوايان هدايت ) ( فارسى )ج ۱۰ — صفحه 323
پدیدآورندگان: منذر حكيم
ص۳۲۳
پاورقی
( 1 ) . مريم / 67 .
( 2 ) . روم / 27 .
( 3 ) . بقره / 117 و انعام / 101 .
( 4 ) . فاطر / 1 .
( 5 ) . سجده / 7 .
( 6 ) . توبه / 106 .
( 7 ) . فاطر / 106 .