امام عليه السّلام فرمود : اى سليمان ، خداى - عز و جل - مىفرمايد :
« أَ وَ لا يَذْكُرُ الْإِنْسانُ أَنَّا خَلَقْناهُ مِنْ قَبْلُ وَ لَمْ يَكُ شَيْئاً
« 1 »
آيا انسان به خاطر نمىآورد كه ما پيش از اين او را آفريديم در حالىكه چيزى نبود ؟ ،
وَ هُوَ الَّذِي يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ
« 2 »
او كسى است كه آفرينش را آغاز مىكند ، سپس آن را بازمىگرداند » ،
بَدِيعُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ *
« 3 » هستىبخش آسمانها و زمين اوست » ،
يَزِيدُ فِي الْخَلْقِ ما يَشاءُ
« 4 » ؛
او هرچه بخواهد در آفرينش مىافزايد » ،
وَ بَدَأَ خَلْقَ الْإِنْسانِ مِنْ طِينٍ
« 5 » ؛ و آفرينش انسان را از گل آغاز كرد » ،
« وَ آخَرُونَ مُرْجَوْنَ لِأَمْرِ اللَّهِ إِمَّا يُعَذِّبُهُمْ وَ إِمَّا يَتُوبُ عَلَيْهِمْ
« 6 » ؛
و گروهى ديگر ، به فرمان خدا واگذار شدهاند و كارشان با خداست ، يا آنها را مجازات مىكند ، يا توبهء آنان را مىپذيرد
و
« وَ ما يُعَمَّرُ مِنْ مُعَمَّرٍ وَ لا يُنْقَصُ مِنْ عُمُرِهِ إِلَّا فِي كِتابٍ
« 7 » ؛
و هيچكس عمر طولانى نمىكند ، يا از عمرش كاسته نمىشود ، مگر اينكه در كتاب [ علم خداوند ] ثبت است .
حال اى سليمان بگو كه [ باوجود اين آيات ، ] چگونه [ و چه چيزى از ] « بداء » را انكار مىكنى ؟
سليمان گفت : آيا از پدرانت دربارهء بداء روايتى دارى ؟
امام عليه السّلام فرمود : آرى . از ابو عبد اللّه [ امام صادق ] عليه السّلام روايت كردهام كه فرمود :
« إنّ للّه - عزّ و جلّ - علمين ، علما مخزونا مكنونا لا يعلمه إلّا هو ، من ذلك يكون البداء ،
هامش
( 1 ) . مريم / 67 .
( 2 ) . روم / 27 .
( 3 ) . بقره / 117 و انعام / 101 .
( 4 ) . فاطر / 1 .
( 5 ) . سجده / 7 .
( 6 ) . توبه / 106 .
( 7 ) . فاطر / 106 .