فصل چهارم اسالم
حدود
ناحيهء اسالم « 1 » از شمال محدود است به كرگانرود و از مشرق به درياى خزر و از جنوب به طالشدولاب و از مغرب به خلخال . طول آن از درياى خزر تا قلهاى كه حد شرقى آن را تشكيل مىدهد در حدود 35 كيلومتر و عرض آن در طول ساحل در حدود 11 كيلومتر است . اسالم منطقهاى كوهستانى است .
خوانين
خانهاى كنونى اسالم را عدهاى ترك تشكيل مىدهند كه مردم آنها را نسبت به اين سرزمين بيگانه مىشناسند . آنها خود را از اعقاب استاجلوهائى مىدانند كه گيلان را به اطاعت شاه طهماسب اول صفوى و كمى بعد هم به اطاعت شاه عباس اول در آوردند . هنگاميكه دستور غارت سرزمينهاى خانهاى نمين از طرف فتحعليشاه به خان كرگانرود داده شد ، مصطفى خان اسالمى هم همراه او رفت و غنيمت فراوانى به اسالم آورد .
هامش
( 1 ) - از تاريخ اين منطقه اطلاع زيادى نداريم . من به نام امير مظفر تول و ناو كه بوسيلهء حسن بيك ذكر شده است برخورد نمودم اما اطلاعات ديگرى از اين ناحيه نداريم .