سجستانى هم گرفته است ، گزينندهء صوان الحكمة و سازندهء اتمام التتمة بايد هم زمان سهروردى باشد و او نه چنان كه قزوينى گمان برده است ( ص 45 ) غضنفر تبريزى شهيد ميان سالهاى 678 و 692 كه در 624 زاده است نيست چه او در تعليقات حواشى ( نسخهء ليدن ) در سرگذشت ابو العلاء صاعد مىنويسد « قد اطنب صاحب الرسالة فى وصفه » پس گزينندهء بايد جز او باشد . به روى هم مىتوان اين دفترها را بدين گونه دسته بندى كرد .
1 - تاريخ انديشههاى گوناگون فلسفى از روى خود آنها مانند آراء طبيعيه ايتيوس و رسالهء امونيوس و نگارش ابو حاتم رازى و حديقهء ناظرهء گيلانى .
2 - تاريخ انديشههاى فلسفى از روى نامهاى انديشهسازان مانند نگارشهاى ابن جلجل و شهرستانى و خفرى و شيرازى و همچنين در باب يكم تبصرة العوام ( 4 - 12 ) .
3 - برشمردن گفتارهاى فلسفى يا پندنامههاى از روى نام فيلسوفان مانند نگارشهاى سجستانى و ابن فاتك و شهرزورى و لاهيجى .
4 - سرگذشت فيلسوفان با آوردن انديشه و گفتار آنان مانند نگارشهاى بيهقى و قفطى و ابن ابى اصيبعه .
در پايان سخن ابو جعفر بانويه شهريار سجستان را مىآورم كه سجستانى ( صوان الحكمة متن 265 ) و شهرزورى در نزهة الارواح ( 2 ش 56 ) ياد كردهاند كه او سخنان دانشمندان يونانى و نادرهها و سرگذشتها و رفتارهاى آنان را از برمىداشت و كسى در اين زمينه مانند او نبود و مىگفت كه اين سخنان پارههاى زر نابند شگفتا كسانى كه در هنگام آرايش و آرامش چنين گفتهها را دارند و در هنگام كوشش و تلاش چهها خواهند گفت . او گفتهء دمكريتس را مىستود كه : آنكه در درياى ما شناور است به كناره و كرانه نخواهد
نزهة الأرواح وروضة الأفراح ( تاريخ الحكماء قبل ظهور الإسلام وبعده ) ( فارسى ) — صفحة ديباچه 201
مساهمون: شمس الدين محمد بن محمود الشهرزوري
صديباچه ٢٠١