بعد از آن آنج با ساوه و همدان و ايغارين « 1 » نقل كردهاند ، بدفعات و اوقات ، كه احتياج بتعداد آن نيست ، [ و ] « جمل القرى بقم » « 2 » بدان ناطق است ، با پنجاه و هفت هزار و شصّد درهم ، كه از ثيمره نقل مىكردند با ايغارين « 3 » ، دو هزار هزار و شصّد و پانزده هزار و دويست و شش درهم ، و ربع و سدس درهمى .
و مبلغ مال و حاصل مساحت ضيمرى ، بعد از انتقالات ، و زياده و نقصان ، كه من قدر آن در هيچ جاى نيافتم - چنانج « دستور جمل القرى بقم » بذكر آن ناطق است - : سى و نه هزار درهم ، كه در « دفاتر رساتيق » « 4 » ذكر كردهاند .
خارج ازين جمله : نقره ، دو هزار هزار و نهصد و شش هزار ، و جهارصد و پنجاه و شش درهم و ثلثى درهم .
و من يافتم به خط علىّ بن الحسين بن عبد اللّه عيسىء كاتب ، كه :
« مبلغ دستور خراج بكورهء قم ، بمساحت ضيمرى ، لسنة خمس و أربعين و ثلثمائه « 5 » ،
هامش
( 1 ) . « ايغارين » يا « ايغاران » نام چندين آبادى در محدوده ميان كرج و همدان و قم و ساوه كه در تيول برخى خاندانهاى حاكم بوده است . در « معجم البلدان » آمده است : ( الايغاران : بالكسر ، و الغين معجمة ، و ألف وراءه ، و ألف اخرى للتثنيه و نون : اسم لعدة ضياع من عدة كور أوغرت لعيسى و معقل ابنى أبى دلف العجلى ، رحمه اللّه تعالى ، و قيل لها : الايغاران اى ايغارا هذين الرجلين ، و هما الكرج و البرج . و الإيغار : اسم لكلّ ما حمى نفسه من الضياع و غيرها و يمنع منه . . . ) .
( 2 ) . مقصود كتاب « دستور جمل القرى بقم » است ، كه منبع مصنّف در ذكر خراج قم در اين فصل مىباشد .
( 3 ) . در نسخه چاپى : با ايغارين نقل كردند .
( 4 ) . يكى ديگر از منابع مورد استفاده مصنّف ، در تدوين كتاب تاريخ قم ، مجموعه « دفاتر رساتيق » يا « دفاتر رساتيق قديمه » مىباشد ، كه از آنها در دوره حكومت برادرش بر شهر قم بهره برده است .
( 5 ) . سال 345 هجرى .