اگر صايم باشم يا انتظار بكشم تا سرخى كه بر بالاى كوهست زايل شود پس حضرت در جواب نوشته فرمودند كه مىبايد كه انتظار بكشى تا سرخى زايل شود و رعايت احتياط كنى از جهت دين خود يعنى چون خبر غيبوبت قرص به تو رسيد است و خبر ذهاب حمره نيز رسيده است اگر به اين خبر عمل كنى بىدغدغه برىء الذمه مىشوى و اگر به خبر اول عمل كنى جزم ندارى به برائت ذمة پس كسى كه غم دين خود دارد البته رعايت احتياط مىكند در هر جائى كه چنين باشد و غرض ازين مكالمه آنست كه تعليم فرمايند قاعدهء كليه در جميع مسايلى كه در آنجا مشكوك فيه باشد و احاديث عمل به احتياط بسيار وارد شده است قريب به تواتر با آن كه عقل نيز حكم بلزوم آن مىكند .
و مولانا عبد الله رحمه الله به تفصيلى قايل بودند و مىگفتند كه اگر مثل نماز باشد كه اصل آن بىدغدغه واجبست و اگر سوره و قنوت و سلام را مثلا به جا آوريم بىدغدغه برى الذمه مىشويم و اگر نماز را بى اينها واقع سازيم جزم به برائت ذمت نداريم پس واجبست يا لازم كه البته اينها را به جا آوريم اما مثل غسل جمعه كه وجوب اصل آن معلوم نيست احوط ايقاع آنست اما به مرتبه وجوب نمىرسد و آن چه گفته است از جهت زيادتى استحباب و لزوم خوبست اما جزم بوجوب بهم نمىرسد چون مىتوان گفت كه آن چه از نماز يقينا واجبست واجب است به جا آوردن و ما بقى را نمىدانيم كه داخل حقيقت صلاة است يا نه و در غسل جمعه نيز مىتوان گفت كه يقينا شارع طلب فرموده و اگر نكنيم ممكن است كه بر ترك آن عقوبت كنند چون علم بطلب داريم و قدرت بر ايقاع آن نيز داريم مجملا امثال اين دلايل عقليه را مستند احكام شرعيه ساختن خالى از اشكال نيست .
[ و ديگر بسند ] قوى از عمار منقول است كه حضرت امام جعفر صادق
لوامع صاحبقرانى ( شرح الفقيه ) ( فارسي ) — صفحة 166
مساهمون: محمد تقي المجلسي ( الأول )
ص١٦٦