شمردند چنان كه در احاديث معتبره وارد شده است كه صغيره نيست با اصرار بر آن بلكه كبيره مىشود .
و ديگر ظاهر مىشود كه جاهل معذور نيست چون به اعتقاد آن شخص گناه نبود و مع هذا حضرت فرمودند كه چه حال تو بد بود اگر بر اين حال مىمردى .
ديگر علما ذكر كردهاند كه غسل توبه بعد از توبه است چون جايز نيست تأخير توبه به اجماع علما و از جمله واجبات فوريه است و ذكر كردهاند كه هر غسلى كه از جهت زمانست بعد از دخول آن زمان است و هر چه از جهت فعل است پيش از فعل است و از آن استثناء كردهاند غسل ديدن مصلوب را و غسل كشتن وزغه را و غسل تارك كسوف را اگر چه مىتوان گفت كه در آنجا غسل از جهت نماز قضاست ، و همچنين غسل توبه ظاهر حديث آنست كه بواسطه نمازيست كه بعد از آن مىكند و دو غسل سابق فى الحقيقه از براى فعل نيست بلكه به سبب فعل است .
ديگر اكثر علما ذكر كردهاند كه اگر كافر مسلمان شود سنت است او را غسل توبه كردن از جهت اين حديث و علتى كه حضرت فرمودند كه تو مداومت داشتى بر گناهى عظيم و كفر نيز از اعظم گناهانست يا به اين وجه كه هر گاه بواسطه توبه بر اصرار بر صغيره غسل بايد كرد بر كباير و اعظم آنها كه شركت بطريق اولى و ظاهر حديث آنست كه در اينجا يك توبه كه عبارت از پشيمانى است اول كرد و غسل را فرمود كه بكند و نماز بكند و استغفارى ديگر بكند و از حق سبحانه و تعالى طلب نمايد قبول توبه را پس غسل از جهت اين افعالست نه از جهت توبه و فرقست ميان توبه و استغفار توبه پشيمانى است از گذشته و عزم بر آن كه ديگر نكند ، و استغفار طلب آمرزش است و سؤال توبه سؤال قبول توبه است .
و محتمل است غرض حضرت صلوات الله عليه اين باشد كه پشيمانى او
لوامع صاحبقرانى ( شرح الفقيه ) ( فارسي ) — صفحة 577
مساهمون: محمد تقي المجلسي ( الأول )
ص٥٧٧