اراده و ساير كمالات الهيّه را چون انسان را رتبه جامعيّت كرامت كرده است ، و حق سبحانه و تعالى فرموده است كه * ( سَنُرِيهِمْ آياتِنا فِي الْآفاقِ وَفِي أَنْفُسِهِمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّه الْحَقُّ ) * « 1 » يعنى به زودى مىنماييم به ايشان به اندك تفكَّرى دلايل ذات و صفات خود را در عالم آفاق و انفس ايشان تا بر ايشان ظاهر شود كه حق خداوند عالميانست و ما بقى همه باطل است
* الا كُلُّ شَيءٍ ما خَلَا الله باطِلٌ *
پس هر گاه خود را شناخت به اين عنوان خداوند خود را البته خواهد شناخت به صفات جمال و جلال .
بيت
نه فلك راست مسلَّم نه ملك را حاصل * آن چه در سر سويداى بنى آدم از اوست
معنى ديگر آن كه حق سبحانه و تعالى انسان را مظهر صفات كماليّه خود ساخته است از علم و قدرت و امثال آن و اگر اينها را نمىداشت نمىفهميد علم و قدرت و ساير كمالات الهى را چنان كه در خبر است كه حق سبحانه و تعالى به حضرت داود عليه السلام فرمود كه من گنجى بودم مخفى خلق را آفريدم تا شناخته شوم و چون ظاهر شد كه رتبهء انسانى رتبه ايست كه از همه رتبه ها حتى از رتبه ملائك بالاتر است بحسب قابليت و استعدادات عظيمه كه او را كرامت كردهاند تا به مرتبه مىرسد كه در آينه روح او جلوه گر مىشود صفات كماليه الهى كه به علمى كه از حق سبحانه و تعالى بر او فايز مىگردد اشيا را مىداند ، و به افاضه الهى سخن مىگويد كه به قدرت الهى كارفرما و مدبّر امور او مىگردد و هر گاه به اين رتبه رسيد و خود را شناخت بزرگى حق سبحانه و تعالى را خواهد شناخت با صفات كماليه جماليه و جلاليه و نعم ما قال .
هامش
« 1 » آيه 53 - فصلت .