نوشتن ونوشته شدن آيات قرآني ، محسن تأثير :
از حيا گل گل شود چون آب رخ محجوب سرخ *
مصحف خوش خط رخسارش سجاوندى شود
محمد سعيد اشرف گويد :
خواهم آن رخ را زنقش بوسه گل بندى كنم *
مصحف رخساره ء أو را سجاوندى كنم
بارى محمد بن طيفور از آنرو كه از مردم سجاوند ، يكى از نواحي ( خواف ) خراسان بوده به
( سجاوندى ) شهرت يافت ، وآثاري بدو منسوب است كه از آنجمله اند : ( علل القراءات ) در چند
مجلد ، ( عين المعاني في تفسير السبع المثاني ) و ( الوقف والابتداء ) كه گويا آنرا به چند گونه
نگاشته است . وما گزارشى درباره ء آنها ياد مى كنيم :
ت : سده ء 7 ه . ق .
مقدمة يادآور مى شويم : قارى قرآن قهرا به علت كوتاهى نفس ناگزير است به تنفس روى
آورد ، وأين كار از رهگذر وقف در قرائت امكان پذير مى باشد . بنابراين بايد بداند كه در كجا
سكوت ووقف كند واز كجا آغاز نمايد ويا وصل كند كه اشكال وخللي در قرائت أو از نظر
معنى آيات به هم نرسد ، ودر مستمع قرآن شبهه پديد نيايد ، وچنانكه در روايات آمده است
ترتيل در آية ( . . ورتل القرآن ترتيلا ) بدين معنى است كه حروف قرآن كريم درست أداء
شوند ومواضع وقوف ويا وصل رعايت گردند . بنابراين شناخت وقف وابتداء ، از فروع علم
قرائت به شمار است وآنچنان از اهميت برخوردار است كه مشايخ قرائت از ديرباز صرفا به
كساني اجازه ء إقراء اعطاء مى كردند كه از مواضع وقف در قرائت قرآن كريم مطلع باشند . از
قدماء ، بزرگانى درباره ء وقوف قرآن آثاري تدوين كردند كه مى توان از حمزه بن حبيب زيات ،
فراء ، خلف ، ابن سعدان ، ضرار بن صرد ، أبو عمرو دورى ، هشام بن عبد الله ، أبو عبد الرحمن
يزيدي ، ابن الأنباري ، جعدى ، أبو أيوب سليمان بن يحى ضبى نام برد كه در ( الفهرست ) ابن
النديم از آنها به عنوان مؤلفان كتاب وقف وابتداء در قرآن كريم ذكرى به ميان آمده است .
سيوطى مى گويد : أصل روائي وقف وابتداء حديثي است كه نحاس آنرا آورده است . چلبى
قريب به پنجاه كتاب در ( وقف وابتداء ) ومشابه آن را شناسانده ، ولى جامع ترين كتاب براي
تاريخ اين شعبه از علم قرائت ، كتاب ( النشر في القراءات العشر ) مى باشد .
براي شناختن مواضعي كه بايد در آن مواضع وقف كرد ويا بايد به وصل قرائت نمود
دانشمندان علائم ونشانه هائى وضع كردند ، ومى گويند : سجاوندى نخستين كسى است كه
كشاف الفهارس — صفحة 451
مساهمون: السيد محمد باقر حجتي
ص٤٥١