جانب پيمبر به شاهان مىنوشت .
دبير ابو بكر عثمان بود و نيز زيد بن ثابت و عبد الله بن ارقم و عبد الله بن خلف خزاعى و حنظلة بن ربيع .
دبير عمر بن خطاب زيد بن ثابت بودند عبد الله بن ارقم نيز . عبد الله خزاعى ، پدر طلحة الطلحات نيز دبير ديوان بصره بود .
دبير ديوان كوفه ابو جبيره بن ضحاك انصارى بود .
عمر بن خطاب به دبيران و عاملان خويش مىگفت : « قدرت عمل اينست كه كار امروز را به فردا ميفكنيد
كه اگر چنين كنيد كارها انبوه شود و ندانيد از كدام يك آغاز كنيد و كدام يك را بگيريد . » عمر نخستين كس بود كه در عرب و اسلام ديوانها نهاد .
دبير عثمان ، مروان بن حكم بود . عبد الملك دبير ديوان مدينه بود . و ابو جبيرهء انصارى دبير ديوان كوفه بود . ابو غطفان بن عوف بن سعد ، از مردم بنى دهمان نيز دبير وى بود ، اهيب و عمران كه هردوان غلام وى بودند نيز دبيرى مىكردند .
سعيد بن نمران همدانى دبيرى على مىكرد پس از آن از جانب ابن زبير قضاى كوفه يافت . عبد الله بن مسعود نيز دبيرى وى مىكرد .
گويند : عبد الله بن جبير نيز دبيرى وى مىكرد .
عبيد الله بن ابى رافع نيز دبيرى وى مىكرد . دربارهء نام ابى رافع اختلاف هست : گويند كه نامش ابراهيم بود ، به قولى اسلم بود و به قولى سنان و به قولى عبد الرحمن .
دبير نامه هاى معاويه ، عبيد الله بن اوس غسانى بود . دبيرى ديوان خراج وى با سر جون بن منصور رومى بود ، عبد الرحمن بن دراج غلامش نيز دبيرى او مىكرد . عبيد الله بن نصر بن حجاج نيز دبير بعضى از ديوانهاى وى بود .
دبير معاويه بن يزيد ، ريان بن مسلم بود ، دبير ديوان وى سرجون بود .
تاريخ الطبرى ( فارسي ) — صفحة 3492
مساهمون: محمد بن جرير الطبري
ص٣٤٩٢