غلامانش را فرمود تا حجّ تمتّع بجا آورند ، امام فرمود : در اين صورت بر ذمّهء او است كه قربانى را از جانب ايشان بگذراند ، راوى گفت : گفتم : او درهمى چند به اين منظور به ايشان داده است ، ولى بعضى از ايشان قربانى گذرانده ، و بعضى ديگر درهمها را نگاه داشته است ، و بجاى قربانى روزه گرفته است . امام فرمود : او مهمّ ايشان را كفايت كرده است ، و اختيار دارد كه درهمها را براى روزه دار بگذارد ، يا از او بستاند . راوى گفت : امام فرمود : و اگر ايشان را بفرمايد تا - بجاى قربانى - روزه بدارند مهم ايشان را كفايت كرده است .
2898 - و صفوان از اسحاق بن عمّار روايت كرده است ، كه گفت : از امام ابو الحسن عليه السّلام در بارهء نوجوان ده ساله اى كه حجّ بجاى مىآورد ، سؤال كردم ، امام فرمود : چون بحدّ احتلام برآيد حجّة الاسلام بر ذمّه خواهد داشت ، و همچنين دوشيزه چون حائض شود حجّة الاسلام بر ذمّه اش خواهد بود .
2899 - و از علىّ بن مهزيار ، از محمّد بن فضيل روايت شده است كه گفت :
از امام ابو جعفر ثانى عليه السّلام در بارهء كودك سؤال كردم كه چه وقت او را محرم ميسازند ؟ فرمود : زمانى كه دندان بيندازد .
2900 - و أبان از حكم روايت كرده است كه گفت : از امام صادق عليه السّلام شنيدم كه ميگفت : كودك چون به حجّ برده شود ، حجّة الاسلام را
من لا يحضره الفقيه ( فارسي ) — صفحة 323
مساهمون: الشيخ الصدوق
ص٣٢٣