شفاعت مىنمايد و آن مقام ، مقام محمود و ستايش برانگيز است ؛ چه آنكه هر كسى كه رسول اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) را آن طوريكه مىبايست بشناسد ، او را ستايش خواهد كرد .
[ 18 ] آيهء دوّم :
« وَ أَقِمِ الصَّلاةَ طَرَفَيِ النَّهارِ وَ زُلَفاً مِنَ اللَّيْلِ ، إِنَّ الْحَسَناتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئاتِ ذلِكَ ذِكْرى لِلذَّاكِرِينَ
« 1 » ؛
« نماز را در دو طرف روز و اوايل شب برپا دار ؛ چرا كه حسنات و نيكىها ، سيّئات و بدىها و آثار آنها را بر طرف مىسازند ، اين تذكّرى است براى آنان كه اهل ذكرند » .
آقايان ابن عبّاس و حسن و جبائى گفتهاند : « منظور از
« طَرَفَيِ النَّهارِ »
وقت نماز صبح و مغرب مىباشد » .
مجاهد گفته است : مقصود ، وقت نماز صبح و ظهر و عصر مىباشد ؛ بنابر آنكه بعد از زوال خورشيد را جزء شب به حساب بياوريم . « زلفا من اللّيل » ؛ « اوايل شب » منظور از اين جمله ، نماز مغرب و عشاء مىباشد .
قول سوّمى احتمال داده مىشود : بنابراين كه نهار به معناى روز باشد ، براى زمانى كه بين صبح دوم « 2 » و رفتن روشنايى بعد از مغرب ، قرار دارد و مراد از
« طَرَفَيِ النَّهارِ »
نصف النهار يعنى نصف روز باشد ( نماز را در دو نصف روز انجام بده ) . بنابراين آيهء مباركه همهء نمازهاى واجب را شامل مىشود . نماز صبح در نصف اوّل قرار مىگيرد و نماز ظهر و عصر و مغرب و عشاء در نصف دوم قرار مىگيرد و مقصود از « زلفا من اللّيل » ، « زلف » جمع « زلفه » است ، به معناى نزديكى ، عبادتهايى است كه به سبب آنها به خداوند تقرّب جسته مىشود و در قسمتى از شب ، بنابراين منظور از « زلف » نمازهاى نافلهء شب مىباشد . بنابراين قول ( قول سوم ) « زلفا » بر « الصّلاة » عطف مىشود ، نه
« طَرَفَيِ النَّهارِ »
؛ « معنى آيه چنين است : برپا دار نماز - دو نصف روز را كه همه نمازهاى واجب را شامل مىشود و برپا دار طاعاتى را كه وسيله تقرّب مىشوند در قسمتى از شب كه نمازهاى مستحبى شب را شامل مىشود ) .
هامش
( 1 ) . سوره هود ، آيه 115 .
( 2 ) . صبح اول ، صبح كاذب است كه روشنايى مختصرى در افق شرقى ، ظاهر مىگردد . صبح دوم ، صبح صادق است كه روشنايى قابل توجّهى در افق ظاهر مىگردد و در آن وقت خواندن نماز صبح جايز مىشود .