و از طرف ديگر وضوئى كه از پيشوايان مذهبى نقل و آنان بيان و معرّفى نمودهاند داراى ترتيب مىباشد و اگر ترتيب مطلوب نبود بايد خلاف آن را مشخّص مىنمودند كه ننمودهاند پس تعيّن وضو ، بدون ترتيب ، باطل است .
فائده دوّم : فائده ديگر آنست كه اگر صيغه امر دلالت بر فوريّت داشته باشد به طور يقين در افعال وضو ، موالات و پىدرپى هم واقع شدن ، واجب خواهد بود و اگر امر مفيد فوريّت نباشد پس وجوب موالات و پىدرپى بودن را از دليل ديگر ( غير از آيه ) استفاده نماييم . مثلا از قول خداوند :
« وَ سارِعُوا إِلى مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ »
؛ « و بر يكديگر براى رسيدن به آمرزش پروردگار خود ، سبقت بجوئيد . » « 1 » و امثال آن ، از آيهء شريفه ، مىتوانيم موالات را استفاده كنيم . به اين صورت كه اعمال وضو هركدام سبب مغفرت است و بدون درنگ انجام دادن آنها لازم مىشود و سرانجام در وضو موالات ، مطلوب و مورد توجّه خواهد بود .
مسئله هفتم :
مسئله هفتم مربوط به جمله
« وَ إِنْ كُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُوا »
؛ « اگر جنب باشيد خود را بشوئيد ( غسل كنيد ) مىباشد كلمه جنب اسم جنس است كه بر مفرد ، جمع ، مذكّر و مؤنّث صادق است مانند دو كلمه ( عدل و رضى ) كلمه جنب اسمى است كه جارى مجراى مصدر مىباشد و معناى مصدر را إفاده مىكند جنب به معناى إجناب و اجناب به معناى دوربودن ، دورىگزيدن است و از لحاظ شرع جنب كسى است كه از احكام پاكيزگان به دور مىباشد ( و از باب مثال : شخص با طهارت مىتواند وارد مسجد شود و تلاوت قرآن نمايد و . . . و امّا شخصى كه جنب است از اين مزايا محروم و دور مىباشد ) . جنابت يا به سبب جماع و يا به سبب خروج منى در حال بيدارى يا خواب حاصل مىشود . بعضيها گفتهاند جمله مذكور بر
« فَاغْسِلُوا »
عطف مىباشد و معناى آيه اين است : ( هنگامى كه براى نماز بپاخاستيد پس اگر بىوضو بوديد ، وضو بگيريد و اگر جنب بوديد غسل كنيد ) . پس بنابراين غسل بر شخص جنب ، واجب است منتهى علاوه بر غسل ، وضو لازم نيست . چه آنكه جنب قسم و ضدّ غير جنب قرار گرفته است يعنى غسل جنابت از وضو كفايت مىنمايد .
اولى و سزاوار اين است كه جمله
« وَ إِنْ كُنْتُمْ جُنُباً . . . . »
جمله شرطيّه باشد و بر مثل خود
« إِذا قُمْتُمْ . . . . »
( كه آن هم جمله شرطيه است ) عطف شود و معناى آيه چنين مىشود : ( اى كسانى كه ايمان آوردهايد اگر جنب بوديد غسل كنيد ) در اين صورت
هامش
( 1 ) . سورهء آل عمران ، آيهء 133 .