هفت نسل پس از او ، وارد بهشت نگردند . »
ابن جوزى نخست ، در اين احاديث مناقشهء سندى كرده و از زبان پيشوايان ، وجوهى را براى تضعيف سند اين روايات ياد كرده است . وى در پايان مىگويد :
« زنازاده چه گناهى دارد كه از ورود به بهشت منع گردد . احاديث ياد شده مخالف اصول و به ويژه مفاد اين آيه است :
« وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى »
« 1 » . » « 2 »
استاد علامه طباطبايى دربارهء قصهء هاروت و ماروت و افسانههاى پيرامونى آن مىگويد : « اين ماجرا ، قصهاى خرافى است و به فرشتگان ارجمند مطالبى را نسبت مىدهد كه مخالف نصّ قرآن ، مبنى بر پاكى و طهارت ساحت آنان از آلودگىها و پليدىهاست . » « 3 »
خداى تعالى فرمود :
« بَلْ عِبادٌ مُكْرَمُونَ . لا يَسْبِقُونَهُ بِالْقَوْلِ وَ هُمْ بِأَمْرِهِ يَعْمَلُونَ » ؛
« 4 » « بلكه [ فرشتگان ] بندگانى ارجمندند ، كه در سخن بر او پيشى نمىگيرند و خود ، به دستور او كار مىكنند . »
« لا يَعْصُونَ اللَّهَ ما أَمَرَهُمْ وَ يَفْعَلُونَ ما يُؤْمَرُونَ »
« 5 » ؛ « از دستورهاى خدا سرپيچى نمىكنند و آنچه را مأمورند ، انجام مىدهند . » در تفسير آيهء
« الَّذِينَ آمَنُوا وَ لَمْ يَلْبِسُوا إِيمانَهُمْ بِظُلْمٍ أُولئِكَ لَهُمُ الْأَمْنُ وَ هُمْ مُهْتَدُونَ »
« 6 »
.
[ م / 47 ] روايتى را فريابى و ديگران از على عليه السلام نقل كردهاند كه فرمود : « اين آيه صرفاً دربارهء ابراهيم و اصحاب او نازل گرديده است و نه دربارهء اين امت . » « 7 »
علامه در اين باره مىگويد : ظاهر روايت ياد شده با اصول كلى به دست آمده از كتاب و سنت سازگارى ندارد . دلالت آيهء ياد شده فراگير است ؛ زيرا ايمان و همهء آثار و مراتبش و نيز ظلم و مراتب و پيامدهاى منفىاش امرى است مرتبط با فطرت انسان و دستآوردهاى انسانىِ به وديعت نهاده شده در آفرينش او و اين مسأله با
هامش
( 1 ) . انعام ( 6 ) 164 : « هيچ كس بار [ گناه ] ديگرى را بر نمىدارد . »
( 2 ) . الموضوعات ، ج 3 ، ص 111 .
( 3 ) . الميزان ، ج 1 ، ص 241 .
( 4 ) . انبياء ( 21 ) ، 26 و 27 .
( 5 ) . تحريم ( 66 ) 6 .
( 6 ) . انعام ( 6 ) 82 : « كسانى كه ايمان آورده و ايمان خود را به شرك نيالودهاند ، آنان راست ايمنى و ايشان راه يافتگاناند . »
( 7 ) . الدرّ ، ج 3 ، ص 309 .