سورههاى حواميم و « حم عسق » :
[ م / 275 ] ابن بابويه به سند خود ، از سفيان ثورى از امام صادق عليه السلام روايت كرده :
« « حم » به معناى حميد و مجيد است و « حم عسق » به معناى حليم ، مثيب « 1 » ، عالم ، سميع ، قادر و قوى مىباشد . » « 2 »
[ م / 276 ] ابن مردويه از ابو امامه روايت كرده : « « حم » يكى از نامهاى خداى تعالى است . » « 3 »
[ م / 277 ] ابو يعلى و ابن عساكر از ابو معاويه روايت كردهاند كه عمر بن خطاب بر منبر رفت و پرسيد : « آيا هيچ يك از شما شنيده است كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم « حم عسق » را بخواند ؟ » ابن عباس گفت : « حم ، يكى ا زنامهاى خداست . عين ؛ يعنى " عاين المذكور عذاب يوم بدر " ( افراد ياد شده عذاب روز بدر را لمس كردند ) . سين ؛ يعنى
« وَ سَيَعْلَمُ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَيَّ مُنْقَلَبٍ يَنْقَلِبُونَ »
« 4 » و قاف . . . » در اين جا ، ابن عباس ساكت شد و ابوذر به پا خاست و اين چنين ، سخن او را تكميل كرد : « قاف ؛ يعنى " قارعة منالسماء تصيب الناس " ( عذاب كوبندهاى از آسمان كه به مردم مىرسد ) . » « 5 »
* * * « ق » در آغاز سورهء « ق » آمده است .
[ م / 278 ] ابن جرير و ابن منذر از ابن عباس ، دربارهء « ق » چنين روايت كردهاند :
« يكى از نامهاى خداى تعالى است . » « 6 »
[ م / 279 ] از قتاده نقل شده : « [ « ق » ] يكى از نامهاى قرآن است . » « 7 »
[ م / 280 ] نيز ابن ابى حاتم از ابن عباس اين گونه روايت كرده است : « خداى تعالى در وراى اين زمين ، دريايى پهناور آفريد ، آن گاه از وراى آن ، كوهى را خلق كرد
هامش
( 1 ) . [ مثيب : پاداش دهنده . ]
( 2 ) . المعانى ، ص 22 .
( 3 ) . الدرّ ، ج 7 ، ص 270 .
( 4 ) . شعراء ( 26 ) 227 : « كسانى كه ستم كردهاند ، به زودى خواهند دانست بازگشتشان به كجاست . »
( 5 ) . الدرّ ، ج 7 ، ص 336 ؛ ابن عساكر ، ج 34 ، ص 15 و 16 .
( 6 ) . الدرّ ، ج 7 ، ص 589 ؛ طبرى ، ج 13 ، ص 189 .
( 7 ) . الدرّ ، ج 7 ، ص 589 .