گزيدهاى از سخنان دشوار امام على عليه السلام كه نيازمند تفسير است
در اينجا فصل كوتاهى است كه شامل نُه جمله از كلمات قصار امام عليه السلام مىباشد و علّت جدا ساختن اين چند جمله از بقيّه اين است كه نياز بيشترى به تفسير و بيان داشته است . و پس از آن باز مىگرديم به ادامهء كلمات قصار .
1 - / و در ضمن گفتار آن حضرت آمده است
هنگامى كه وضع بدين منوال شد ، پيشواى دين ( خشم گيرد ) و آمادگى خود را اعلام مىكند . در اين موقع ( مؤمنان ) به سرعت اطرافش جمع گردند همان گونه كه ابرهاى پاييزى .
شريف رضى رحمه الله مىگويد : منظور از « يعسوب » آقاى بزرگى است كه در آن روز سرپرست امور مردم است و « قزع » قطعه هاى ابرى است كه آب در آنها نيست ( و لذا با سرعت بر صفحهء آسمان مىدوند و جمع مىشوند . ) به نظر مىرسد كه اين جمله اشاره به قيام مهدى ( عج ) و گرد آمدن يارانش بوده باشد ، همان گونه كه ابن ابى الحديد استنباط كرده است .
2 - / و در ضمن سخنان آن حضرت آمده
اين سخنران ماهر و زبردست .
شريف رضى رحمه الله مىگويد : منظور از اين سخن ، اين است كه او در سخنرانى سخت ماهر است و كسى كه در لحن يا طريقى حركت مىكند ، او را شحشح مىگويند و در غير اين دو موضع شحشح به شخص بخيل و خسيس اطلاق مىشود .
3 - / و در گفتار آن حضرت آمده
خصومت و دشمنى مهلكههايى در بر دارد .
شريف رضى رحمه الله مىگويد : منظور امام از « قحم » مهلكههاست ، زيرا خصومت و دشمنى هلاكت و تلف را در اغلب موارد همراه دارد و از اين باب است كه گفته مىشود : « قحمة الاعراب » كه منظور اين است سختى و گرسنگى به آنها مىرسد به گونهاى كه اموالشان پايان مىگيرد و معناى « تقحم » نيز همين است . البتّه در مورد معناى اين جمله وجه ديگرى نيز گفته شده و آن اين كه خشكسالى روستاييان را از سرزمين خود به مناطق سبز و آباد مىكشد .
4 - / و در سخنان آن حضرت آمده
زنان هنگامى كه به حدّ كمال رسيدند ، خويشاوندان پدرى مقدّمند .
شريف رضى رحمه الله مىگويد : منظور از نص آخرين درجهء هرچيز است ؛ مانند « نص » در سير كه به معنى آخرين مرحلهء توانايى مركب است . هنگامى كه مىگوييم : « نَصَصْتُ الرَّجُلِ عَنِ الْامْرِ » منظور اين است ، آن قدر سؤال از كسى بشود كه آنچه در آن زمينه مىداند بيان كند ، بنابراين « نص الحقائق » به معناى رسيدن به مرحلهء بلوغ است كه همان پايان دورهء كودكى است . اين جمله از فصيحترين كنايات و شگفت آورترين آنها در اين مورد است .