بنا بر آن كه بعضى محققان نحاة حصر نكرده اند ضمير فصل را در ما قبل خبر معرفة وافعل من كذا چنان كه مشهور است وتجويز كرده اند دخول او را بر خبر جمله كه فعل او مضارع باشد مثل قول خداى تعالى ( ومَكْرُ أُولئِكَ هُوَ يَبُورُ ) و احتمال دارد كه ضمير باشد وفايده ء ذكر او تكرار اسناد باشد با تأكيد و تقوى حكم .
ومراد از اخذ صدقه قبول اوست و ثواب دادن براى او ( وتواب رحيم ) هر دو صيغه ء مبالغه اند وقول او ( أَنَّ الله هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ ) بحسب معنى تأكيد ( أَنَّ الله هُوَ يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبادِهِ ويَأْخُذُ الصَّدَقاتِ ) است ومخفى نماند كه آيت مذكوره دلالت مىكند بر وجوب يا استحباب صدقه ها عامتر از آن كه زكات باشند يا غير آن .
الاية الثالثة قوله تعالى فى سورة البقرة : ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِنْ طَيِّباتِ ما كَسَبْتُمْ ومِمَّا أَخْرَجْنا لَكُمْ مِنَ الأَرْضِ ولا تَيَمَّمُوا الْخَبِيثَ مِنْهُ تُنْفِقُونَ ولَسْتُمْ بِآخِذِيهِ إِلَّا أَنْ تُغْمِضُوا فِيهِ واعْلَمُوا أَنَّ الله غَنِيٌّ حَمِيدٌ ) ( 267 ) يعنى اى گروه مؤمنان نفقه دهيد از نيكوهاى مالى كه كسب كرده ايد و از نيكوهاى آن چه بيرون آورده ايم از براى شما از زمين و قصد مكنيد نفقه دادن مال بد را در حالتى كه از آن مال بد نفقه دهيد وبس وحال آن كه نيستيد گيرنده ء آن از مردم در عوض حقهاى خود كه نزد ايشان داشته باشيد مگر آن كه مساهله كنيد در گرفتن آن وبدانيد كه خداى تعالى بى نياز است از نفقه هاى شما ومستحق حمد وشكر است به سبب مالهايى كه به شما داده است كه از آن نفقه مىدهيد به سبب ثوابى كه به شما خواهد داد در قيامت در برابر نفقه ء شما .
بدان كه متبادر از سوق آيت آنست كه مراد از طيب مال نفيس باشد و از خبيث در مقابل آن زبون وناپسنديده زيرا كه قول او ( ولَسْتُمْ بِآخِذِيهِ إِلَّا أَنْ تُغْمِضُوا فِيهِ ) ناظر است ومؤيد اينست قول او ( لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ )
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — Page 291
Contributors: أبي الفتح الجرجاني
P.291