عبادات وسياسات ، وديگرى در فن عادات ومعاملات ( 32 ) .
يك دسته بندى ديگر روشى است كه در برخى مصادر جديد پيش گرفته شده واز روش هاى
تقسيم بندى حقوقى جديد متأثر است . بر أساس اين روش جديد مباحث فقهى در چهار گروه
رده بندى مى شوند به شرح زير :
1 - عبادات ( نماز ، روزه ، اعتكاف ، حج ، عمره وكفارات ) .
2 - أموال كه بر دو قسم است :
أ - أموال عمومى ، يعنى اموالى كه به شخصي خاص متعلق نيست وبراي مصالحى عمومى
ومصارفى مشخص در نظر گرفته شده است ، مانند خراج ، انفال ، خمس وزكات . دو عنوان أخير
گرچه جنبه عبادي نيز دارند ، ليكن جنبه ء مالي آن قويتر وبارزتر است .
ب - أموال خصوصي ، يعنى اموالى كه مالك يا مالكان مشخصى دارد . مقررات مربوط به اين
بخش در دو قسمت جدا مورد بررسى قرار مى گيرد :
( يك ) أسباب شرعي تملك يا به دست آوردن حق خاص . مباحث احياء موات ، حيازت ،
صيد تبعيت ، ميراث ، ضمانات وغرامات ( 33 ) ونظاير آن در اين مبحث مورد سخن قرار مى گيرد .
( دو ) احكام تصرف در أموال . شامل مباحث بيع ، صلح ، شركت ، وقف ، وصيت وساير
تصرفات ومعاملات .
3 - سلوك وآداب ورفتار شخصي ، يعنى اعمال شخصي كه ربطى به عبادات وأموال ندارد
كه دو گروه است :
ا - روابط خوانداگى ، مناسبات دو جنس زن ومرد . مباحث نكاح وطلاق ، خلع ومبارات ،
ظهار ولعان وايلاء ، واز اين قبيل .
ب - روابط اجتماعي ومقررات مربوط به تنظيم رفتار فردى افراد جامعه . مقررات مربوط به
أطعمه واشربه ، ملابس ومساكن ، آداب معاشرت ، احكام نذر وعهد ويمين ، ذباحه ، امر به معروف
ونهى از منكر همه در اين بند جا مى گيرد .
4 - آداب عمومى ، يعنى رفتار وسلوك دستگاه هاى حكومتى وعمومى در مسائل قضاء
وحكومت ، وصلح وجنگ ، وروابط بين المللى . أبواب ومباحث ولايت عامه ، قضا وشهادات ،
هامش
= الاحياء ) تلخيص وتهذيب شده - الهام گرفته شده است .
32 - ببينيد مفاتيح الشرايع فيض 1 : 14 / وافى 1 : 16 . نيز نائينى 1 : 33 .
33 - مانند مباحث ضمان ، حواله ، قرض ، بيمه ومانند آن . زيرا مقصود از ( أموال ) مفهومي است أعم از أشياء وأموال عيني
واقعي ، واعتبارات وأموال فرضى ( تعهدات ) .