رَوْحِ اللَّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْكافِرُونَ ، يوسف ، 87 ) بر انسان متجلّى مىكند و بالأخره آياتى مىشناسيم كه در آنها « روح » به عيسى ربط داده شده‌است . در وَ آتَيْنا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّناتِ وَ أَيَّدْناهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ ( بقره ، 87 و 253 ) و إِذْ أَيَّدْتُكَ بِرُوحِ الْقُدُسِ ( مائده ، 110 ) كه متن آنها مشابه يكديگر است ، « روح القدس » دوباره به جبرئيل ، يعنى فرشته‌اى كه به يارى مسيح مىآيد تا ظاهرا به او توانايى معجزه آوردن بدهد ، ترجمه مىشود . آيه مىگويد : « ما به عيسى پسر مريم حجّتها داديم و او را به روح القدس تأييد كرديم . » آيهء 171 نساء از آن مهمتر است : إِنَّمَا الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ رَسُولُ اللَّهِ وَ كَلِمَتُهُ أَلْقاها إِلى مَرْيَمَ وَ رُوحٌ مِنْهُ . فهم « كلمه » كه ، به اقرب احتمال ، عربهاى مسيحى « لوگوس » (

) باب اوّل انجيل يوحنّا را به آن ترجمه كرده‌اند براى مفسّران اسلامى اوّليّه زحمتى نداشته است . آنها ارتباط ميان تولّد مسيح از مادرى باكره را با اين معنى كه او « سخن » خدا گفته مىشود عميقا دريافته‌اند . مقاتل مىنويسد : « مراد از كلمه اين است كه خدا ( به مسيح ) گفت : باش ! ( كن ! ) و او بود ( فكان ) ، درست مانند جهان كه با يك « كن » الهى هست شد . » به همين سبب است كه « روح » در اينجا ، براى مقاتل ، بدين معنى است كه عيسى « بى واسطهء انسانى در وجود آمد » ، ولى نه بدون هيچ واسطهء مخلوقى ، زيرا در آيهء 91 سورهء انبياء ، فَنَفَخْنا فِيها مِنْ رُوحِنا ( پس دميديم در او ( مريم ) از روح خود ) ، مقاتل اين دميدن را به جبرئيل نسبت مىدهد و بارورى باكره را به نحو نسبة غير ظريفى ، كه در روايات بعدى نقل و بر آن تأكيد مىشود ، توجيه و تعليل مىكند ، به اين معنى كه دم جبرئيل را به نطفه تعبير مىكند . « 34 »

مقاتل سه بار لفظ « راهب » را تعريف مىكند ، و هر تعريفى شامل عنصر تازه‌اى است . در تفسير آيهء ذلِكَ بِأَنَّ مِنْهُمْ قِسِّيسِينَ وَ رُهْباناً وَ أَنَّهُمْ لا يَسْتَكْبِرُونَ ( مائده ، 82 ) مىگويد : راهبان « پارسايانىاند كه در صومعه‌ها زندگى مىكنند » ؛ در آيهء اتَّخَذُوا أَحْبارَهُمْ وَ رُهْبانَهُمْ أَرْباباً مِنْ دُونِ اللَّهِ ( توبه ، 31 ) آنها را كسانى معرّفى مىكند كه « در به جاى آوردن اعمال مذهبى خود سخت كوشايند ، و در صومعه‌ها زندگى مىكنند » ؛ و بالأخره مقاتل ، وقتى كه در تفسير آيهء 108 سورهء