725 - ( 3 ) عباس بن عامر ( از مثنى ) گويد : « از امام عليه السلام سؤال كردم : براى شخصى وصيت مىشود ولى او پيش از تحويل مىميرد و كسى را از خود بر جاى نمىگذارد . امام عليه السلام فرمود : به جستجوى وارث يا مولايى « 1 » براى وى بپرداز و به او بده .
گفتم : اگر براى وى مولايى نيافتم .
امام عليه السلام فرمود : بكوش تا مولايى براى وى بيابى ، پس اگر كسى را نيافتى و خداوند تلاش و كوشش تو را در اين راه دانست ، آن را صدقه بده . »
726 - ( 4 ) مثنى بن عبدالسلام روايت پيشين را تا « به جستجوى وارث يا مولايى براى وى بپرداز و به او بده » روايت مىكند و در ادامه از امام عليه السلام نقل مىكند : زيرا خداوند مىفرمايد : « پس هركس پس از شنيدن وصيت آن را تغيير دهد ، همانا گناهش بر عهدهء تغييردهندگان آن است . »
گفتم : آن مرد از اهل فارس است كه اسلام آورده و وارثى براى وى شناخته نشده و خود نيز از آن نام نبرده است .
امام عليه السلام فرمود : بكوش تا وارثى براى وى بيابى و اگر نيافتى و خداوند از تلاش و كوشش تو آگاه شد ، آن را صدقه بده » .
727 - ( 5 ) در كتاب المقنع آمده است : « هرگاه چيزى را براى شخصى وصيت كند و موصىله پيش از تحويل گرفتن آن بميرد ، به جستجوى وارث او بپرداز ، پس اگر وارثى براى وى نيافتى و خداوند از تلاش تو آگاه شد ، پس آن را صدقه بده . »
728 - ( 6 ) ابو بصير و محمد بن مسلم گويند : « از امام صادق عليه السلام دربارهء مردى سؤال شد كه براى ديگرى وصيت كرد ، آنگاه موصىله پيش از موصى درگذشت . امام عليه السلام فرمود : اشكال ندارد . »
اين روايت از منصور بن حازم نيز نقل شده است .
729 - ( 7 ) در كتاب دعائم الاسلام روايت مىشود كه : « شخصى براى فرد غايبى وصيت كرد و با همان وصيت درگذشت . آنگاه پس از بررسى مشخص شد كه موصىله پيش از موصى درگذشته است .
على عليه السلام و امام باقر عليه السلام در اينباره فرمودند : وصيت باطل است و اگر براى فرد غايبى وصيت كرد و موصىله پس از موصى درگذشت ، بررسى مىشود . اگر موصىله وصيت را پذيرفته است ، آن براى وارثان اوست و اگر نپذيرفته است براى وارثان موصى است . »
هامش
( 1 ) . برده آزاده شده و آزاد كننده وى در صورت نداشتن وارث ، از يكديگر ارث مىبرند و به هريك مولاى ديگرى گفته مىشود - م .