1290 - 46538 - ( 27 ) ابن بكير گويد : « از امام صادق عليه السلام دربارهء بردهء مملوكى كه مرد آزادى را متهم ساخته است ، پرسيدم . حضرت فرمود : هشتاد تازيانه مىخورد . اين حقّ الناس است ولى اگر از حقّ الله باشد ، برده نيمى از حدّ را مىخورد . پرسيدم : آنچه در آن نيمى از حدّ زده مىشود ، چيست ؟ حضرت فرمود : اگر زنا كند يا شراب بخورد . اين از حقّ الله است كه در آن نيمى از حدّ زده مىشود » .
1291 - 46539 - ( 28 ) اگر آزادى ، بردهاى را متهم سازد و مادر برده ، مسلمان و در دارالهجره [ شهر اسلام ] باشد و حقّ خويش را مطالبه كند ، آن آزاد تازيانه مىخورد ولى اگر مادر مطالبه نكند ، چيزى بر آزاد نيست و اگر بردهاى آزاد را متهم سازد ، آن برده هشتاد تازيانه مىخورد .
1292 - 46540 - ( 29 ) محمد بن مسلم گويد : « از امام باقر يا امام صادق عليه السلام دربارهء بردهاى كه بر آزادى افترا مىبندد ، پرسيدم . حضرت فرمود : حدّ تازيانه مىخورد » .
1293 - 46541 - ( 30 ) امام باقر و امام صادق عليه السلام فرمودند : « اگر بردهاى ، آزادى را متهم سازد به طور كامل حدّ مىخورد . همانا آن حدّ ، حدّ آزاد است كه از پشت او گرفته مىشود » .
1294 - 46542 - ( 31 ) امام باقر عليه السلام بيان داشت : « اميرالمؤمنين عليه السلام دربارهء بردهاى كه مردى را به غير پدرش نسبت داده است ، فرمود : من چنين نظر دارم كه بدنش برهنه شود .
« 1 » حضرت بيان داشت : اميرالمؤمنين عليه السلام دربارهء مردى كه او را به غير پدرش نسبت دادهاند ، فرمود : بيّنهات را بياور ، من تو را بر او مسلط مىسازم و چون بيّنه آورد ، گفت مادرش كنيز بوده است . حضرت فرمود : بر تو حدّ نيست ؛ او را دشنام ده ، آن گونه كه دشنامت داده يا از وى عفو كن ، اگر مىخواهى » .
محمد بن الحسن [ / شيخ طوسى رحمه الله ] در استبصار گفته است : « آنچه اين روايت مشتمل بر آن است از اين گفته كه : مىبينم كه بدنش برهنه مىشود ، اين احتمال دارد كه منظور اين است : بدنش برهنه مىشود تا تازيانه بخورد و احتمال دارد كه منظور صورتى است كه مادرش كنيز باشد و او را نسبت به زنا دهند . در اين صورت است كه حدّ به طور كامل بر وى لازم نيست و تعزير بر او ثابت مىشود . به علاوه در اين روايت نكتهاى است كه استدلال به روايت را تضعيف مىكند و آن نكته اين است كه اميرالمؤمنين عليه السلام به او فرمود : او را دشنام ده ، آن گونه كه دشنامت داده است و حال آن كه روا نيست كه اميرالمؤمنين عليه السلام دستور دشنام بدهد ؛ چرا كه دشنام دادن زشت است و امام تنها مىتواند حدّ را بر او - يا به طور كامل يا به گونهء تعزير [ ناقص ] - جارى سازد » .
هامش
( 1 ) . كنايه از تازيانه خوردن است .