كسانى كه چند نسخه از كتاب داشتهاند
عدهاى از علما تصريح كردهاند كه چند نسخه از كتاب سليم را داشتهاند يا در زمان خود ديدهاند ، كه عبارتند از : شيخ حر عاملى ، فاضل تفرشى ، ميرزاى استرآبادى ، علامهء مجلسى ، شيخ ابو على حائرى ، حاج آقا بزرگ تهرانى و شيخ شير محمد همدانى « 3 » .
منظور از ذكر نام اين عده از علما آن است كه اوّلا نسخههاى كتاب تا چه اندازه متداول بوده ، و ثانيا عدهاى در پى جمع آورى و تطبيق نسخههاى آن بودهاند ، و ثالثا معرفى چند نسخه به صورت يك جا حساب مىشود .
انواع ششگانهء نسخههاى خطى كتاب سليم
نسخههاى كتاب سليم از نظر تعداد احاديث و ترتيب آنها و ساير خصوصيات قابل تقسيم به شش نوع است كه هر نوع چند نسخه دارد .
اين شش نوع را با نامهاى « الف » ، « ب » ، « ج » ، « د » ، « ه » و « و » نامگذارى كردهايم و ذيلا به بيان خصوصيّات هر يك مىپردازيم :
نوع « الف » نسخههايى است كه از طريق شيخ طوسى متوفاى 465 با اسناد معتبر از ابن ابى عمير نقل شده است . از اين نوع 6 نسخه معرفى شده كه 3 نسخهء آن موجود است .
اين نسخهها داراى 48 حديث هستند كه چاپهاى قديم كتاب سليم به همان ترتيب است ، و در چاپ سه جلدى و نيز ترجمهء حاضر ترتيب 48 حديث به همان صورت حفظ شده است .
اين نسخهها در قرن پنجم در نجف و كربلا و حله كه حوزههاى علمى شيعى در آن عصر بوده تكثير شده و تا امروز باقيمانده است . اسناد اوّل اين نسخهها همان است
هامش
( 3 ) وسائل الشيعة : ج 20 ص 210 . نقد الرجال : ص 159 . منهج المقال : ص 171 . منتهى المقال : ص 153 .
الذريعة : ج 2 ص 156 . كتاب سليم ( چاپ نجف ) : ص 19 .