از طلبكار به نحوى كه ذكر شد ، تحقق پيدا نكرده آنها را برگرداند ، و اگر نزد او تلف شدند دين به حال خودش باقى است . و اگر بگويد : « اينها را عوض از دينى كه براى فلانى مطالبه مىكنى بگير » ، او هم آنها را بگيرد براى موكل گرفته است و ذمهء زيد برئ مىشود و زيد حق استرداد را ندارد .
( 1 )
مسألهء 36 - وكيل نسبت به آنچه كه در دستش است ، امين مىباشد و ضامن آن نيست
مگر اينكه تفريط يا تعدّى كند كما اينكه لباسى را بپوشد يا چارپايى را بار كند كه در فروش آنها وكيل بوده ؛ ليكن وكالتش به آن باطل نمىشود . پس اگر بعد از پوشيدن ، آن را بفروشد فروش آن صحيح است ، اگر چه قبل از فروش آن در صورتى كه تلف شود ، ضامن آن مىباشد و به تسليم آن به مشترى از ضمان برئ مىشود ؛ بلكه بر طرف شدن ضمان آن به خود بيع بعيد نيست .
( 2 )
مسألهء 37 - اگر به او وكالت دهد كه مالى را وديعه بگذارد ، و او هم بدون گرفتن شاهد آن را وديعه بگذارد
، سپس ودعى آن را انكار نمايد ، وكيل ضامن آن نمىباشد ، مگر اينكه او را وكالت داده باشد كه با گرفتن شاهد وديعه بگذارد و وكيل مخالف آن عمل نمايد . و همچنين است حال اگر او را در قضاى دينش وكيل نمايد او هم آن را بدون گرفتن شاهد ادا كند و طلبكار آن را انكار كند .
( 3 )
مسألهء 38 - اگر او را در فروش سلعه يا خريدن كالايى وكالت دهد پس اگر تصريح كند كه فروش و خريد از ديگرى باشد
يا به چيزى كه خود او را بگيرد ، اشكالى ندارد . و اگر مطلق بگذارد و بگويد : « تو وكيل من هستى كه اين سلعه را بفروشى يا فلان كالا را براى من بخرى » آيا خود وكيل را شامل مىشود تا جايز باشد كه سلعه را به خودش بفروشد يا كالا را از خودش براى او بخرد ؟ يا نه ؟ دو وجه بلكه دو قول است كه اقواى آنها اول و احوط آنها دوم است .
( 4 )
مسألهء 39 - اگر در توكيل اختلاف نمايند قول ، قول منكر آن است .
و اگر در تلف يا در تفريط وكيل اختلاف كنند قول ، قول وكيل است . و اگر در تحويل مال به موكل اختلاف نمايند ظاهرا قول ، قول موكل است ؛ خصوصا اگر وكالت در مقابل جعل باشد . و همچنين است حال در موردى كه در تحويل مال « موصى به » به « موصى له » بين او و وصى اختلاف باشد و در موردى كه اولياء حتى پدر و جدّ با « مولّى عليه » بعد از زوال ولايت بر او در تحويل مال به او اختلاف كنند ؛ زيرا در همهء اين موارد ، قول ، قول منكر مىباشد . ولى اگر اولياء با مولّى عليهم در انفاق بر آنها يا در انفاق بر چيزى كه متعلق آنها است در زمان ولايتشان ، اختلاف نمايند ظاهرا قول ، قول اولياء است ؛ البته بايد قسم بخورند .