ابن تيميه مىگويد : « در واقع مردم فاعل كارهاى خويش هستند و خدا آفريننده كارهاى مردم است آنان داراى اراده و قدرتاند و خدا قدرت و اراده و خود آنها را ايجاد كرده است و با اين حال بشر را به اطاعت از فرمان خود و اجتناب از معصيتش امر فرموده است » « 1 » .
هامش
- او بدون سختى و مشكل مىتواند بشنود و اطاعت كند . خداوند سبحان مىفرمايد :« ما يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ ؛مائده : 6 » : خداوند نمىخواهد بر شما تنگ بگيرد . و بهطور كلى انجام كارهاى دشوار را بهعهده او نگذاشت همانطور كه مىفرمايد :« يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَ لا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ ؛بقره : 185 » : خدا براى شما آسانى مىخواهد و براى شما دشوارى نمىخواهد .
طبيعتا راحتى ، دشوارى را نفى مىكند . خداوند به عمل اندكى كه انسان با تمام اراده و توان خويش انجام مىدهد ، پاداش بسيار عطا مىكند . اگر انسان مرتكب گناه و معصيت شود معنايش اين نيست كه خداوند قادر نيست او را از انجام آن بازدارد ، نه خير ، خدا قادر به انجام هر كارىست . ولى انسان را آزاد مىگذارد زيرا انسانيت بدون آزادى ممكن نيست .
همچنين اگر مىخواست انسان را از انجام طاعات بازدارد ، اينكار را مىكرد . زيرا او عادل و حكيم است و گفتههايش با كارهايش تناقضى ندارد . او پيامبران را بيهوده نفرستاده ، بلكه آنانرا براى هدايت مردم بسوى حق ، فرستاده است . و كتابهاى آسمانى را بىهدف براى بندگان نازل نكرده است زيرا حكمت فرستادن پيامبران و نزول كتابهاى آسمانى يكى است . آسمان و زمين و آنچه ميان آن دو است را بيهوده نيافريده ، بلكه آنها را آفريده تا قدرت و علم و شكوه و جلال و كمالش در آنها تجلى يابد . نگاه كنيد به فى ظلال نهج البلاغة محاولة لفهم جديد شرح مغنيه : 6 / 116 به تحقيق غريرى و با تصرف .
( 1 ) . رجوع كنيد به الرسالة الواسطيه در كتاب الرسائل التسع : 144 .