از ابن عباس نقل شده كه چون اين آيه نازل شد ، پيامبر بالاى كوه صفا رفته ، فرمود : يا صباحاه ! قريش جمع شده ، گفتند : چيست ؟ فرمود : آيا اگر به شما بگويم كه دشمن شبانه يا بامدادان به شما حملهور مىشود ، تصديقم ميكنيد ؟ گفت : آرى . فرمود : شما را از عذاب شديدى كه در پيش داريد ، مىترسانم . ابو لهب گفت : هلاك بشوى ! براى اين همهء ما را دعوت كردى . خداوند هم سورهء « تَبَّتْ يَدا أَبِي لَهَبٍ وَ تَبَّ » را نازل كرد . از امام صادق ( ع ) نيز چنين روايت شده است . وَ اخْفِضْ جَناحَكَ لِمَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ : در مقابل مؤمنينى كه پيروى تو ميكنند تواضع و فروتنى كن و خلق پسنديده داشته باش . فَإِنْ عَصَوْكَ فَقُلْ إِنِّي بَرِيءٌ مِمَّا تَعْمَلُونَ : اگر خويشاوندانت از فرمانت سرپيچى كنند به آنها بگو : من از اعمال زشت و بت پرستى شما بيزارم . وَ تَوَكَّلْ عَلَى الْعَزِيزِ الرَّحِيمِ : كار خود را به خدايى واگذار كه از دشمنان خود انتقام ميگيرد و بدوستان خود رحيم است . تا ترا از نيرنگ دشمنان و گردن - كشان مصون دارد . الَّذِي يَراكَ حِينَ تَقُومُ : خدايى كه ترا در وقت برخاستن از محل نشستن يا بستر براى نماز مىنگرد . چه تنها باشى و چه با ديگران . ابن عباس مىگويد : يعنى در وقت قيام نماز ترا مىنگرد . برخى گويند : يعنى هنگامى كه شب براى عبادت بر ميخيزى ترا مىبيند ، كه در آن وقت احدى از حال تو خبر ندارد . برخى گويند : يعنى هنگامى كه براى انذار و اداى رسالت بر ميخيزى ترا مىبيند . وَ تَقَلُّبَكَ فِي السَّاجِدِينَ : و مىبيند ترا كه در ميان نمازگزاران به ركوع
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۱۸ — صفحه 68
پدیدآورندگان: الشيخ الطبرسي
ص۶۸