لغت :
ايكة : جايى كه درختان انبوه و گشتن داشته باشد . بدون تاء جمع است .
مخسر : زيان رساننده :
جبلة : طبيعت شىء . شاعر گويد :
و الموت اعظم حادث * مما يمر على الجبلة
مرگ بزرگترين حادثهاى است كه بر طبيعت خلائق مرور مىكند .
مقصود :
اكنون در بارهء شعيب مىفرمايد :
كَذَّبَ أَصْحابُ الْأَيْكَةِ الْمُرْسَلِينَ
: مردم مدين رسولان را تكذيب كردند . اين معنى از ابن عباس است .
قتاده گويد : اصحاب ايكه مردم مدين نيستند و خداوند شعيب را بسوى دو امت فرستاده است .
إِذْ قالَ لَهُمْ شُعَيْبٌ أَ لا تَتَّقُونَ
: شعيب بديشان گفت : آيا تقوى پيشه نميكنيد ؟
در اينجا شعيب را برادر آن قوم معرفى نميكند . زيرا آنها با شعيب نسبتى نداشتند . زيرا شعيب از اهالى مدين است . و هنگامى كه در بارهء مردم مدين سخن گفته ، مىگويد
« وَ إِلى مَدْيَنَ أَخاهُمْ شُعَيْباً »
( و بسوى مردم مدين برادرشان شعيب را فرستاديم : اعراف 75 ) .
إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ
. . . رَبِّ الْعالَمِينَ
: قبلا تفسير شده است .
علت اينكه دعوت انبياء را بيك عبارت ذكر كرده ، اين است كه ميخواهد بگويد : حق يكى است و همهء انبياء برنامهء واحدى داشتهاند . آنها بمردم ميگفتند :
تقوى پيشه كنيد و از گناهان اجتناب كنيد و در عبادت خدا و طاعت رسولان اخلاص داشته باشيد و بدانيد كه پيامبران در ميان بندگان ، امين خدايند و هيچيك از آنها بر رسالت خود حق گرفتن اجرت ندارند . زيرا اخذ اجرت ، مردم را از اطاعت ايشان متنفر مىسازد .