پرش به محتوای اصلی

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۱۸ — صفحه 180

پدیدآورندگان:

ص۱۸۰

اعراب :

تلقاء : ظرف مكان . لا نَسْقِي : دو مفعول اين فعل حذف شده . يعنى : « لا نسقى الغنم الماء » . همچنين : « فَسَقى لَهُما » . لِما أَنْزَلْتَ : جار و مجرور متعلق به « فقير » است . تمشى : حال . عَلَى اسْتِحْياءٍ : حال . قالَتْ إِنَّ أَبِي يَدْعُوكَ . . . : اين جمله بدل از « فَجاءَتْهُ إِحْداهُما . . . » يا حال است به تقدير « قد » و عامل آن « جاءت » يا « تمشى » است .

مقصود :

سپس در بارهء رفتن موسى به مدين مىفرمايد : فَخَرَجَ مِنْها خائِفاً يَتَرَقَّبُ : موسى از شهر فرعون خارج شد در حالى كه مىترسيد گرفتار و كشته شود و همچنين منتظر بود كه مأمورين سر رسند . قالَ رَبِّ نَجِّنِي مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ : گفت : خدايا مرا از شر ظالمان نجات ده . ابن عباس گويد : موسى بسوى مدين شتافت در حالى كه راه را آشنا نبود و فقط با اميد و حسن ظن به خداى خويش حركت ميكرد و دعايش اين بود كه : « رَبِّ نَجِّنِي مِنَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ » . برخى گفته‌اند : اين فرارى بىپناه در راه مدين نه توشه‌اى با خود داشت و نه آبى . از گياه صحرا مىخورد و مىرفت تا خود را به آب مدين رسانيد . وَ لَمَّا تَوَجَّهَ تِلْقاءَ مَدْيَنَ قالَ عَسى رَبِّي أَنْ يَهْدِيَنِي سَواءَ السَّبِيلِ : هنگامى كه متوجه سمت مدين كه تا مصر هشت روز راه بود ، گرديد ، راه را نمىشناخت . از اينرو گفت : اميد است كه خدايم مرا به راه صحيح هدايت كند و از سرگردانى و گم گشتن در بيابانها حفظ فرمايد . برخى گفته‌اند : خودش هم نميدانست كجا مىرود . راهى كه منتهى بمدين مىشد در پيش گرفت و رفت .