أَ إِلهٌ مَعَ اللَّهِ قَلِيلًا ما تَذَكَّرُونَ : آيا با خداوند خدايى است ؟ شما مردم كمى پند ميگيريد ، نه بسيار . يا اينكه مردم مشرك كمى پند ميگيرند . ( بنا بر قرائت ياء ) أَمَّنْ يَهْدِيكُمْ فِي ظُلُماتِ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ : آيا خدايان شما بهتر است يا آنكه شما را در خشكى و دريا به راه راست هدايت مىكند ؟ اين دلالت ، بوسيلهء ماه و ستارگان است . چنان كه مىفرمايد : « هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ النُّجُومَ لِتَهْتَدُوا بِها فِي ظُلُماتِ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ » ( خداوند كسى است كه ستارگان را وسيلهء هدايت شما در تاريكيهاى خشكى و دريا قرار داد : انعام 97 ) وَ مَنْ يُرْسِلُ الرِّياحَ بُشْراً بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهِ : خدايى كه بادها را مىفرستد تا پيش از نزول باران رحمتش نويدى و بشارتى باشند . ( تفسير اين قسمت در سوره اعراف گذشت ) . أَ إِلهٌ مَعَ اللَّهِ تَعالَى اللَّهُ عَمَّا يُشْرِكُونَ : آيا با خداوند متعال ، خدايى است ؟ پندار مشركين باطل و خداوند از داشتن شريك منزه است . أَمَّنْ يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ : آيا خدايان شما بهترند يا خدايى كه موجودات را از نيستى به هستى مىآورد ، آن گاه آنها را ميميراند و پس از مرگ آنها را زنده مىسازد ؟ علت بيان اين مطلب اين است كه آنها معترف بودند كه خداوند آفريدگار است . از اين راه ميخواهد آنها را به اعتراف نسبت به معاد وادارد . زيرا كسى كه قادر بر ايجاد است قادر بر اعاده است . وَ مَنْ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ : و خدايى كه بوسيلهء باران و ميوهها و گياهان زمين به شما روزى ميدهد . أَ إِلهٌ مَعَ اللَّهِ : آيا با خداوند خدايى است كه قادر بر اين كار باشد ؟ قُلْ هاتُوا بُرْهانَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ : بگو : برهان خود را بياوريد اگر در نسبت شريك به من دادن راستگو هستيد . از آنجا كه قادر بر اقامهء برهان نيستند ، معلوم مىشود كه با من خدايى نيست و جز من كسى استحقاق پرستش ندارد .
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۱۸ — صفحه 132
پدیدآورندگان: الشيخ الطبرسي
ص۱۳۲