أَ إِلهٌ مَعَ اللَّهِ قَلِيلًا ما تَذَكَّرُونَ
: آيا با خداوند خدايى است ؟ شما مردم كمى پند ميگيريد ، نه بسيار . يا اينكه مردم مشرك كمى پند ميگيرند . ( بنا بر قرائت ياء )
أَمَّنْ يَهْدِيكُمْ فِي ظُلُماتِ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ
: آيا خدايان شما بهتر است يا آنكه شما را در خشكى و دريا به راه راست هدايت مىكند ؟ اين دلالت ، بوسيلهء ماه و ستارگان است . چنان كه مىفرمايد :
« هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ النُّجُومَ لِتَهْتَدُوا بِها فِي ظُلُماتِ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ »
( خداوند كسى است كه ستارگان را وسيلهء هدايت شما در تاريكيهاى خشكى و دريا قرار داد : انعام 97 )
وَ مَنْ يُرْسِلُ الرِّياحَ بُشْراً بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهِ
: خدايى كه بادها را مىفرستد تا پيش از نزول باران رحمتش نويدى و بشارتى باشند . ( تفسير اين قسمت در سوره اعراف گذشت ) .
أَ إِلهٌ مَعَ اللَّهِ تَعالَى اللَّهُ عَمَّا يُشْرِكُونَ
: آيا با خداوند متعال ، خدايى است ؟
پندار مشركين باطل و خداوند از داشتن شريك منزه است .
أَمَّنْ يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ
: آيا خدايان شما بهترند يا خدايى كه موجودات را از نيستى به هستى مىآورد ، آن گاه آنها را ميميراند و پس از مرگ آنها را زنده مىسازد ؟
علت بيان اين مطلب اين است كه آنها معترف بودند كه خداوند آفريدگار است . از اين راه ميخواهد آنها را به اعتراف نسبت به معاد وادارد . زيرا كسى كه قادر بر ايجاد است قادر بر اعاده است .
وَ مَنْ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ
: و خدايى كه بوسيلهء باران و ميوهها و گياهان زمين به شما روزى ميدهد .
أَ إِلهٌ مَعَ اللَّهِ
: آيا با خداوند خدايى است كه قادر بر اين كار باشد ؟
قُلْ هاتُوا بُرْهانَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ
: بگو : برهان خود را بياوريد اگر در نسبت شريك به من دادن راستگو هستيد . از آنجا كه قادر بر اقامهء برهان نيستند ، معلوم مىشود كه با من خدايى نيست و جز من كسى استحقاق پرستش ندارد .