ثُمَّ أَنْشَأْنا مِنْ بَعْدِهِمْ قُرُوناً آخَرِينَ : پس از آنها امتهاى ديگرى در عصرهاى بعد بوجود آورديم . ما تَسْبِقُ مِنْ أُمَّةٍ أَجَلَها وَ ما يَسْتَأْخِرُونَ : اين جمله تهديدى است براى مشركين . يعنى هيچ امتى پيش از به پايان رسانيدن مدت خود نميميرد و پيش از مدتى كه بايد بماند ، نبايد بماند . برخى گويند : منظور اين است كه فرا رسيدن عذاب ايشان وقتى دارد كه بيش و كم نميشود . اجل ، زمانى است كه براى انجام چيزى مقرر شده است . اجل محتوم قابل تغيير نيست . اما اجل مشروط ، بحسب شرط تغيير مىكند . اجلى كه در آيه ذكر شده ، همان اجل محتوم است . ثُمَّ أَرْسَلْنا رُسُلَنا تَتْرا : آن گاه پيامبران خود را يكى بعد از ديگرى فرستاديم . برخى گويند : يعنى آنها را بفاصلههاى كم فرستاديم . كُلَّ ما جاءَ أُمَّةً رَسُولُها كَذَّبُوهُ : هر رسولى نزد امت خود رفت ، مورد تكذيب واقع شد . فَأَتْبَعْنا بَعْضَهُمْ بَعْضاً : ما هم آنها را پى در پى هلاك كرديم . وَ جَعَلْناهُمْ أَحادِيثَ : و آنها را به سرنوشتى گرفتار كرديم كه از آنها داستانى شوم در ميان مردم بعد بيادگار ماند . فَبُعْداً لِقَوْمٍ لا يُؤْمِنُونَ : مردم بى ايمان از رحمت خدا دورند . ثُمَّ أَرْسَلْنا مُوسى وَ أَخاهُ هارُونَ بِآياتِنا وَ سُلْطانٍ مُبِينٍ إِلى فِرْعَوْنَ وَ مَلَائِهِ : آن گاه موسى و برادرش هارون را با نشانههاى روشن و برهان آشكار ، بسوى فرعون و اشراف كشورش فرستاديم . علت اينكه اشراف را ذكر مىكند ، اين است كه سايرين تابع ايشانند . فَاسْتَكْبَرُوا وَ كانُوا قَوْماً عالِينَ : آنها از قبول حق كبر ورزيده ، سر باز . زدند و مردم گردن فرازى بودند كه بر تودهء مردم غالب شده ، آنها را برده و بنده خويش ساخته بودند . فَقالُوا أَ نُؤْمِنُ لِبَشَرَيْنِ مِثْلِنا : گفتند : چگونه به دو بشر ايمان بياوريم كه
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ١٧ — صفحة 53
مساهمون: الشيخ الطبرسي
ص٥٣