اعراب :
أَ هذَا الَّذِي بَعَثَ اللَّهُ رَسُولًا : عائد موصول محذوف است . « رسولا » حال است . إِنْ كادَ : مخففه از « ان » تقدير ضمير شان . لام در « ليضلنا » تأكيد است . كَيْفَ مَدَّ الظِّلَّ : « كيف » حال از ضمير « مد » يا منصوب بنا بر مصدريت . أَ لَمْ تَرَ : رؤيت قلبى است يا رؤيت به چشم . بشرا : حال از « الرياح » . مِمَّا خَلَقْنا : در محل نصب و حال .
مقصود :
در اينجا در وصف كفار كه قبلا نيز در بارهء آنها گفتگو كرد ، مىفرمايد : وَ إِذا رَأَوْكَ إِنْ يَتَّخِذُونَكَ إِلَّا هُزُواً : هنگامى كه ترا مىبينند ، مورد استهزاء قرارت ميدهند و كوچكت شمرده ، ميگويند : أَ هذَا الَّذِي بَعَثَ اللَّهُ رَسُولًا : كه خدا او را به پيامبرى برگزيده است ؟ ! آيا اين است . إِنْ كادَ لَيُضِلُّنا عَنْ آلِهَتِنا : ميخواست ما را از پرستش خدايانمان باز دارد و گمراهمان كند و هلاكمان سازد . لَوْ لا أَنْ صَبَرْنا عَلَيْها : اگر در راه پرستش خدايان صبر نميكرديم ، ما را منحرف ميكرد . وَ سَوْفَ يَعْلَمُونَ حِينَ يَرَوْنَ الْعَذابَ مَنْ أَضَلُّ سَبِيلًا : در اينجا آنها را تهديد كرده ، مىگويد : هنگامى كه عذاب آخرت را به چشم بنگرند ، خواهند دانست كه كى بيشتر گرفتار خطاست ؟ آنها يا مؤمنين ؟ پس از آن پيامبر خود را به تعجب واداشته ، مىفرمايد : أَ رَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلهَهُ هَواهُ : آيا ديدى كسى را كه از نهايت جهل هوى و هوس خود را خداى خود پنداشت ؟ برخى گويند : يعنى آيا ديدى كسى كه عبادت