خدا . عثمان گفت : حكم بن ابى العاص . زيرا پيامبر پسر عموى تست و به نفع تو حكم مىكند ! قريب به همين مضمون از امام باقر ( ع ) روايت شده است .
مقصود :
وَ يَقُولُونَ آمَنَّا بِاللَّهِ وَ بِالرَّسُولِ وَ أَطَعْنا
: مىگويند خدا را به يكتايى و رسولش را به رسالت تصديق مىكنيم و مطيع هستيم .
ثُمَّ يَتَوَلَّى فَرِيقٌ مِنْهُمْ مِنْ بَعْدِ ذلِكَ
: آن گاه گروهى از آنها پس از اقرار به ايمان روى گردان مىشوند .
وَ ما أُولئِكَ بِالْمُؤْمِنِينَ
: اينان كه ادعاى ايمان مىكنند و از حكم خدا و رسول روى گردانند ، ايمان ندارند .
از اين آيه ، استفاده مىشود كه اگر كسى به زبان ادعاى ايمان كند ، مؤمن نيست .
زيرا اگر مؤمن بود ، در اين آيه ، نفى ايمان از وى نمىشد .
وَ إِذا دُعُوا إِلَى اللَّهِ وَ رَسُولِهِ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ إِذا فَرِيقٌ مِنْهُمْ مُعْرِضُونَ
:
هنگامى كه بسوى كتاب خدا و حكم و شريعت او و حكم رسولش دعوت مىشوند تا ميان آنها حكم كند ، گروهى از آنها اعراض مىكنند . اينكه پس از نام خدا ، رسول را ذكر ميكنند ، بخاطر اين است كه حكم رسول به امر خداست و حكم خدا و رسول يكى است .
وَ إِنْ يَكُنْ لَهُمُ الْحَقُّ يَأْتُوا إِلَيْهِ مُذْعِنِينَ
: اگر بدانند كه آنچه حق است واقع مىشود و با آن مواجه مىشوند ، بسوى پيامبر آمده ، به سرعت ايمان مىآوردند و تسليم مىشدند . سپس در رد آنها مىفرمايد :
أَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ
: آيا اينان در دل خود نسبت به نبوت تو شك دارند و گرفتار نفاقند ؟ اين استفهام براى تقرير است . يعنى چنين است . البته چنين بيانى براى نكوهش و توبيخ رساتر است . مقصود اين است كه نبوت تو ظاهر است و احتياجى به شاهد و بينه ندارد . نكوهش بر آنهاست كه گرفتار نفاقند . شاعر مىگويد :