دريا غرق شوى .
فَأَتْبَعَهُمْ فِرْعَوْنُ بِجُنُودِهِ
: فرعون با سپاهيانش بدنبال ايشان حركت كردند .
در اينجا جملهاى محذوف است . يعنى موسى و قومش داخل دريا شدند و فرعون . . .
فَغَشِيَهُمْ مِنَ الْيَمِّ ما غَشِيَهُمْ
: و آب دريا فرعون و سپاهيانش را پوشيد و غرق كرد .
اين تعبير ، به منظور بزرگ شمردن حادثه است . يعنى همان چيزى كه شناخته و شنيدهايد ، آنها را بپوشانيد . چنان كه ابو النجم گفته است :
« انا ابو النجم و شعرى شعرى » من ابو النجم هستم و شعر من همان است كه شنيده و دانستهايد .
حاصل مطلب اينكه : سرانجام فرعون نابود شد و موسى نجات يافت . اين است سرانجام كار ايشان تا اهل عبرت ، چشم دل بگشايند و عبرت گيرند .
وَ أَضَلَّ فِرْعَوْنُ قَوْمَهُ وَ ما هَدى
: فرعون ، ملت خود را از هدايت و حق و حقيقت دور كرد و نخواست كه آنها اهل هدايت و رشد باشند .
اينكه « و ما هدى » را بعداً ذكر مىكند ، ميخواهد بفهماند كه فرعون بر اضلال ايشان ادامه ميداد و روش خود را تغيير نداد .
حذف مفعول « هدى » به منظور رعايت رءوس آيات است .
اين جمله در پاسخ قول فرعون است كه بمردم مىگفت :
« وَ ما أَهْدِيكُمْ إِلَّا سَبِيلَ - الرَّشادِ »
. اكنون به منظور شمردن نعمتها به بنى اسرائيل خطاب كرده ، ميفرمايد :
يا بَنِي إِسْرائِيلَ قَدْ أَنْجَيْناكُمْ مِنْ عَدُوِّكُمْ
: اى بنى اسرائيل شما را در برابر چشمتان از دشمن بد خواهتان فرعون نجات داديم .
وَ واعَدْناكُمْ جانِبَ الطُّورِ الْأَيْمَنَ
: خداوند وعده گذاشته بود كه موسى پس از غرق فرعون به سمت راست كوه طور بيايد و كتاب آسمانى تورات را كه مقررات و احكام مورد نياز ايشان را در برداشت ، دريافت كند . « 1 »
هامش
( 1 ) - تورات كنونى غير از آن توراتى است كه در سمت راست كوه طور بر حضرت موسى نازل شد .