پرش به محتوای اصلی

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۱۵ — صفحه 75

پدیدآورندگان:

ص۷۵

ترك آنها تهديد به كيفر كرده است . وَ يَوْمَ نُسَيِّرُ الْجِبالَ : برخى گويند : متعلق به سابق است . يعنى : در روزى كه كوه‌ها را به راه اندازيم ، باقيات صالحات ، پاداش بهترى دارند . برخى گويند : اين آيه ، ابتداى كلام است . يعنى : روز قيامت را به ياد آور كه كوه‌ها را به راه مىاندازيم . مقصود از به راه افتادن كوه‌ها اين است كه : خداوند آنها را از جا مىكند و آنها را به صورت غبار پراكنده در مىآورد . برخى گويند : منظور اين است كه كوه‌ها مثل ابر ، بر روى زمين به حركت در - مىآيند و خداوند آنها را متلاشى و به صورت تل‌هاى رمل در مىآورد . چنان كه مىفرمايد : يَوْمَ تَرْجُفُ الْأَرْضُ وَ الْجِبالُ ( مزمل 14 : در آن روز كوه‌ها و زمين بلرزند و به صورت رمل در آيند ) سپس به صورت پشم زده ، آن گاه به صورت غبار پراكنده ، در مىآيند . چنان كه ميفرمايد : وَ بُسَّتِ الْجِبالُ بَسًّا فَكانَتْ هَباءً مُنْبَثًّا ( واقعه 5 و 6 : كوه‌ها پاره پاره شوند و به صورت غبار پراكنده در مىآيند ) سپس به صورت سراب ، در مىآيند ، چنان كه مىفرمايد : وَ سُيِّرَتِ الْجِبالُ فَكانَتْ سَراباً ( نبأ 20 : كوه‌ها به حركت در مىآيند و سراب ميشوند ) . وَ تَرَى الْأَرْضَ بارِزَةً : در آن روز چهرهء زمين را آشكار و بىپوشش مىنگرى كه بر آن كوهى و ساختمانى و درختى نيست كه آن را از چشم‌ها پناه سازد . عطا گويد : يعنى كسانى كه در دل زمين مدفون بوده‌اند ، بوسيلهء زمين ظاهر ميشوند . چنان كه پيامبر گرامى اسلام مىفرمايد : ترمى الارض بافلاذ كبدها يعنى : زمين گنجهاى باطنى خود را بيرون مىافكند . وَ حَشَرْناهُمْ فَلَمْ نُغادِرْ مِنْهُمْ أَحَداً : در آن روز آنها را محشور و در موقف قيامت جمع مىكنيم و احدى از آنها را فروگذار نمىكنيم . وَ عُرِضُوا عَلى رَبِّكَ صَفًّا : آنان كه محشور ميشوند ، روز قيامت ، هر دسته‌اى و امتى بصف در آمده ، به پيشگاه خداوند عرضه مىشوند . برخى گويند : مثل صفوف نماز ، صفها پشت سر يكديگر قرار مىگيرند .