پرش به محتوای اصلی

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۱۵ — صفحه 131

پدیدآورندگان:

ص۱۳۱
اعمالا : تميز نسبت . الذين : ممكن است مجرور و صفت « الاخسرين » و ممكن است مرفوع و مبتدا باشد .

مقصود :

اكنون خداوند از حال امتهاى سلف خبر داده ، مىفرمايد : وَ تَرَكْنا بَعْضَهُمْ يَوْمَئِذٍ يَمُوجُ فِي بَعْضٍ : پس از آنكه سد ذو القرنين به انجام رسيد ، يأجوج و مأجوج بر اثر كثرت جمعيت ، مثل امواج دريا ، در هم آميختند . برخى گفته‌اند : يعنى در روز خروج يأجوج و مأجوج ، افراد جن و انس با يكديگر مخلوط مىشوند ، زيرا خروج ايشان از علائم قيامت است . وَ نُفِخَ فِي الصُّورِ : در آن زمان در صور اسرافيل دميده مىشود ، زيرا با خروج يأجوج و مأجوج قيامت نزديك مىشود ، در بارهء صور اختلاف است . ابن عباس گويد : شبيه شاخ است كه در آن دميده مىشود . برخى گويند : اين كلمه جمع صورت است ، زيرا خداوند در آن زمان ، صورتهاى انسانها را در قبرها ترسيم مىكند و مىسازد ، همانطورى كه در ارحام مادران صورت انسان را مىآفريند . پس از تشكيل كالبد انسان در قبر ، نفخ روح مىشود . در عالم رحم نيز برنامه همين است . اين قول از حسن و ابو عبيده است . برخى گويند : اسرافيل ، سه بار در صور مىدمد . در نفخهء اول مىترسند و در نفخهء دوم همهء زندگان مىميرند و در نفخهء سوم ، سر از بستر مرگ بر مىدارند و محشور مىشوند . فَجَمَعْناهُمْ جَمْعاً : در روز قيامت ، همهء مردم را در يك جا گرد مىآوريم . وَ عَرَضْنا جَهَنَّمَ يَوْمَئِذٍ لِلْكافِرِينَ عَرْضاً : آن گاه جهنم را آشكار مىكنيم و در برابر چشمان مردم كافر قرار مىدهيم ، تا آن را مشاهده كنند و انواع عذاب آن را بنگرند . بدنبال اين جمله ، در صف كافران مىفرمايد : الَّذِينَ كانَتْ أَعْيُنُهُمْ فِي غِطاءٍ عَنْ ذِكْرِي : اينان مردمى بودند كه چشم عبرت بين نداشتند و از قدرت من عبرت نمىگرفتند و از يادم غافل بودند . در آيات و