پرش به محتوای اصلی

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۱۴ — صفحه 43

پدیدآورندگان:

ص۴۳

فَتَزِلَّ قَدَمٌ بَعْدَ ثُبُوتِها : تا قدمى بعد از ثابت بودن و استوار بودن بلغزد . اين جمله ، ضرب المثل است . يعنى اگر چنان سوگندى ياد كنيد ، از راه راست و هدايت ، بگمراهى كشانده مىشويد . وقتى مىگويند : فلا نكس لغزش پيدا كرد ، يعنى : از راه راست ، منحرف شد . برخى گويند : يعنى سوگندهاى نيرنگ آميز ياد نكنيد كه خدا را - بعد از آنكه از شما راضى شد - نسبت بخويش به خشم مىآوريد ، زيرا ثابتقدم بودن برضاى خدا و لغزش قدم به غضب اوست . برخى گويند : اين آيه دربارهء كسانى نازل شده است كه با پيامبر بيعت كرده بودند كه اسلام و مسلمين را يارى كنند ، از اينرو خداوند آنان را از نقض آن بيعت ، نهى كرد . وَ تَذُوقُوا السُّوءَ بِما صَدَدْتُمْ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ : پيمان شكنى نكنيد كه گمراه مىشويد و بر اثر منع مردم ، از پيروى دين خدا گرفتار عذاب مىشويد . وَ لَكُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ : علاوه بر آن عذاب آخرت نيز در انتظار شماست . از سلمان فارسى است كه : اين امت ، بواسطهء نقض پيمانها هلاك مىشود . از امام صادق ع است كه : نزول اين آيات دربارهء ولايت على ع و گفتار پيامبر است كه فرمود : به على به عنوان امارت مؤمنان سلام كنيد .

نظم آيات :

آيهء وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ لَجَعَلَكُمْ أُمَّةً واحِدَةً . . . اتصال به سابق دارد ، زيرا در آيهء پيش بيان كرد كه حق را از باطل و صاحب حق را از اهل باطل جدا و مشخص خواهد كرد . در اين آيه بيان مىكند كه در همين دنيا هم قادر بچنين كارى هست ، لكن در دنيا چنين كارى نمىكند تا نيك و بد از هم جدا شوند و مردم پاداش اعمال نيك خود را استحقاق پيدا كنند .

پاورقی
( مىشود ، حتى سوگند دروغ ياد كند . چنين موردى به حكم ضرورت و اجبار ، از حكم آيه خارج است . مع الوصف اگر انسان توريه كند ، يعنى الفاظ را طورى به كار برد كه طرف را قانع كند و خودش نيت خلاف واقع نكرده باشد ، بهتر است .