فَتَزِلَّ قَدَمٌ بَعْدَ ثُبُوتِها
: تا قدمى بعد از ثابت بودن و استوار بودن بلغزد . اين جمله ، ضرب المثل است . يعنى اگر چنان سوگندى ياد كنيد ، از راه راست و هدايت ، بگمراهى كشانده مىشويد . وقتى مىگويند : فلا نكس لغزش پيدا كرد ، يعنى : از راه راست ، منحرف شد .
برخى گويند : يعنى سوگندهاى نيرنگ آميز ياد نكنيد كه خدا را - بعد از آنكه از شما راضى شد - نسبت بخويش به خشم مىآوريد ، زيرا ثابتقدم بودن برضاى خدا و لغزش قدم به غضب اوست .
برخى گويند : اين آيه دربارهء كسانى نازل شده است كه با پيامبر بيعت كرده بودند كه اسلام و مسلمين را يارى كنند ، از اينرو خداوند آنان را از نقض آن بيعت ، نهى كرد .
وَ تَذُوقُوا السُّوءَ بِما صَدَدْتُمْ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ
: پيمان شكنى نكنيد كه گمراه مىشويد و بر اثر منع مردم ، از پيروى دين خدا گرفتار عذاب مىشويد .
وَ لَكُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ
: علاوه بر آن عذاب آخرت نيز در انتظار شماست .
از سلمان فارسى است كه : اين امت ، بواسطهء نقض پيمانها هلاك مىشود .
از امام صادق ع است كه : نزول اين آيات دربارهء ولايت على ع و گفتار پيامبر است كه فرمود : به على به عنوان امارت مؤمنان سلام كنيد .
نظم آيات :
آيهء
وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ لَجَعَلَكُمْ أُمَّةً واحِدَةً . . .
اتصال به سابق دارد ، زيرا در آيهء پيش بيان كرد كه حق را از باطل و صاحب حق را از اهل باطل جدا و مشخص خواهد كرد . در اين آيه بيان مىكند كه در همين دنيا هم قادر بچنين كارى هست ، لكن در دنيا چنين كارى نمىكند تا نيك و بد از هم جدا شوند و مردم پاداش اعمال نيك خود را استحقاق پيدا كنند .
هامش
( مىشود ، حتى سوگند دروغ ياد كند . چنين موردى به حكم ضرورت و اجبار ، از حكم آيه خارج است . مع الوصف اگر انسان توريه كند ، يعنى الفاظ را طورى به كار برد كه طرف را قانع كند و خودش نيت خلاف واقع نكرده باشد ، بهتر است .