بيان آيه 73 تا 75
لغت :
فتنة : آزمايش . اين كلمه در معناى كفر و شرك استعمال مىشود . مثل :
« وَ الْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ »
( بقره 217 : فتنه شرك از آدمكشى بزرگتر است ) و مثل :
« وَ قاتِلُوهُمْ حَتَّى لا تَكُونَ فِتْنَةٌ »
( بقرة 193 : با آنها بجنگيد تا فتنهء شرك باقى نماند ) و در معناى عذاب هم استعمال مىشود . مثل :
« جَعَلَ فِتْنَةَ النَّاسِ كَعَذابِ اللَّهِ »
( عنكبوت 1 : عذاب مردم را مثل عذاب خدا قرار داد ) و مثل :
« ذُوقُوا فِتْنَتَكُمْ »
( ذاريات 14 : عذاب خود را بچشيد ) و همچنين در معناى معذرت و قتل . مثل :
« ثُمَّ لَمْ تَكُنْ فِتْنَتُهُمْ »
( انعام 23 : آن گاه معذرت ايشان نبود ) و مثل :
« إِنْ خِفْتُمْ أَنْ يَفْتِنَكُمُ »
( نساء 101 : اگر بترسيد كه شما را بكشد ) و نيز به معناى آشوب و گرفتارى بود از بلا . مثل :
« وَ لَقَدْ فَتَنَّا الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ »
( عنكبوت 3 : آنها را كه پيش از ايشان بودند ، آزمايش و گرفتار كرديم ) اين تفصيل ، اقتباس است از گفتار امام صادق ( ع ) .
كريم : نيكوكار و بزرگوار . رزق كريم يعنى روزى بزرگ و فراوان .
مقصود :
اكنون خداوند به منظور بيان حكم كافران مىفرمايد :
وَ الَّذِينَ كَفَرُوا بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ
بَعْضٍ
: ابن اسحاق و قتاده گويند : يعنى مردم كافر ياران يكديگرند . ابن عباس و ابو مالك گويند : يعنى از يكديگر ارث مىبرند .
إِلَّا تَفْعَلُوهُ تَكُنْ فِتْنَةٌ فِي الْأَرْضِ وَ فَسادٌ كَبِيرٌ
: اگر آنچه در خصوص همكارى و كمك و تبرى از كفار ، به شما دستور داده شد ، انجام ندهيد ، در روى زمين فتنه و فسادى بزرگ واقع مىشود . مقصود از فتنه ، در اينجا گرفتاريى است كه از راه