براى شما گنج است » حسن و عكرمه گويند : قوت ، اسب نر و رباط ، اسب ماده است . تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَ عَدُوَّكُمْ وَ آخَرِينَ مِنْ دُونِهِمْ : با تهيه نيرو و سلاح و مركب ، مشركين مكه و كفار عرب و ديگران را بوحشت مىافكنيد . در بارهء اين « ديگران » اختلاف است . مجاهد مىگويد : يهود بنى قريظه است . سدى گويد : ايرانيان است . حسن و ابن زيد گويند : منافقين است ، زيرا مسلمين بدشمنى آنها آگاه نبودند ، در حالى كه اينان نيز دشمن بودند . لا تَعْلَمُونَهُمُ اللَّهُ يَعْلَمُهُمْ : شما اين دشمنان را نمىشناسيد ، زيرا نماز مىخوانند و روزه مىگيرند و به يگانگى خدا و رسالت محمد ( ص ) شهادت مىدهند و با مؤمنين مختلط هستند ، لكن خداوند آنها را مىشناسد ، زيرا داناى اسرار است . برخى گفتهاند : منظور جن است . طبرى همين معنى را پسنديده و گفته است : با كلمهءهاى « عَدُوَّ اللَّهِ وَ عَدُوَّكُمْ » همهء دشمنان ظاهرى نام برده شدند ، بنا بر اين منظور دشمنانى است كه به چشم ديده نمىشوند . وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ شَيْءٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ وَ أَنْتُمْ لا تُظْلَمُونَ : شما هر چه را كه در راه جهاد و در راه طاعت خدا انفاق كنيد ، پاداش آن را در آخرت خواهيد ديد و چيزى از پاداش شما كاسته نمىشود . وَ إِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَها وَ تَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ : اگر آنها به ترك جنگ و آشتى كردن ، تمايلى نشان دهند ، تو هم تقاضاى صلح را بپذير و به آن متمايل باش و كار خود را به خدا واگذار . إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ : خداوند شنوا و داناست و هيچ چيز بر او پنهان نيست . برخى گفتهاند : اين آيه ، با آيهء : « فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ » ( توبه 5 ) و آيهء : « قاتِلُوا الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ » ( توبه 29 ) نسخ شده است . برخى گفتهاند : منسوخ نيست : زيرا اين آيه در بارهء اهل كتاب و آن آيات در بارهء بت پرستان است . همين قول صحيح است ، زيرا آن آيه در سال نهم در سورهء برائت نازل گرديد و پيامبر خدا بعد از آن با نصاراى نجران مصالحه كرد .
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۱۰ — صفحه 251
پدیدآورندگان: الشيخ الطبرسي
ص۲۵۱